as FOG ess 
Omgekeerd wordt steeds een — deviatie-verandering 
gevonden indien b.v. van Indië langs de N., Oost, 
Zuid- en Westkusten van Australië wordt gevaren (zie | 
figuur 1). 
De zeeman heeft nu een gemakkelijk middel om het teeken 
van de deviatie-verandering door remanent magnetisme te 
bepalen. De grootte moet uit waarnemingen Borgne worden 
en hangt van den WEE me 
Daar de d de polen onder prerigens 
dezelfde omstandigheden, meer deviatie geven dan de lang- 
scheepsche, zal de deviatie-verandering op N. en Z. koers 
na Oost of West gestuurd: te hebben grooter zijn dan 
op Oost- en Westkoers na Noord of Zuid gestuurd te 
hebben. 
De deviatie zal dus op alle koersen een bedrag veranderen van 
wë OR cos. 2 K, waarin K = kompaskoers, m. a. w. er treden 
dus coëfficienten van het A- en E type op. 
Bij rondzwaaiing op dezelfde plaats zouden de sterkere 
dw.s. geïnduceerde polen op Oost- en Westkoers meer 
afwijking moeten geven dan de zwakkere La geïnduceerde 
polen op Noord- en Zuidkoers, zoodat men x° — ij° cos. 2 K 
of A — E zou moeten krijgen. 
Dit is echter niet het geval, zoodat een anderen weg moet 
worden ingeslagen. 
Hoe vlugger gedraaid wordt des te geringer is de invloed 
van het remanente magnetisme. 
Nu beschrijven bij rondzwaaiing de EE polen 
een grooteren cirkel, dan de dw.s. polen, zoodat op Noord- 
en Zuidkoers, wanneer dus de kompasnaalden in l.s. richting 
staan, de afwijking door het remanente magnetisme grooter 
zal zijn, dan op Oost- en Westkoers, d.i. als de naalden in 
dw.s. richting staan. Men krijgt dus A d= x° + ij° cos. 2 K 
als boven. 
De Gaussinsche traagheidscoéfficienten zijn hierdoor op 
elementaire wijze verklaard, alsmede hun verband met de 
remanente koerscoëfficienten. 
