E E 
weldra waren we den top tot op een 30 meter genaderd, 
de Baliers volgden ons nog steeds gedwee. Hier liet ik 
halt maken en zeide tot de Baliers, dat ze niet verder mee 
behoefden te gaan, dat ze op ons moesten wachten en de 
barang maar aan de pradjoerits moesten overgeven. Tot 
mijn groote verbazing echter, verklaarden zij mij te willen 
volgen ook naar den top en waar ik ook verder heen ging. 
Het groote wonder, waarover ik het reeds vroeger had, zou 
dus gaan gebeuren. Voor den eersten keer sedert menschen- 
heugnis zouden Baliers het heiligdom van den dewa ganga 
betreden. 
Nog eenige oogenblikken klimmens en we stonden alle 
aan den rand van den grooten Batoerkrater. We keken 
nu in die geheimzinnige opening, den mond van den kraterpijp, 
waaruit in vroegere jaren de lavastroomen vloeiden, die 
thans een deel van den kraterbodem van den ouden Batoer- 
vulkaan bedekken. Onder hevige eruptieve werking zijn 
hier eens de puimsteenmassa’s, die we nu nog overal in het 
Batoergebergte enkele meters onder de tegenwoordige 
oppervlakte aantreffen, uitgestooten. En nog dagelijks stijgen 
hieruit de dampen omhoog, die de wolken vormen, welke 
den bewoners van Zuid Bali nog steeds angst inboezemen 
voor den G. Batoer. 
Van verhoogde werking was geen sprake, de DEN 
verschilde niet veel van de beschrijving door van Roon over 
de situatie van 1915 gegeven. Van dikke rookkolommen 
en dofdreinende knallen, zooals die door NieuweNKAMP in 
1906 zijn waargenomen, was niets te bespeuren. 
Maar laat ik eerst een korte beschrijving geven van den 
krater zelf. Hij bestaat eigenlijk uit twee deelen: een hooger 
gelegen noordelijk deel en een lager zuidelijk deel. De 
horizontale projectie van hun gemeenschappelijken kraterrand 
heeft een acht-vorm die op Plaat XXXVI van den Topo- 
grafischen dienst Jaarg. 1915 zeer duidelijk te voorschijn treedt. 
Ofschoon overal langs de wanden uit spleten dampen te 
voorschijn kwamen, was van een eenigszins intensievere 
