a ` SCH 
Dit heeft echter geen bezwaar, daar zulke kleine uurhoeken 
weinig voorkomen. Ten overvloede is dit in de tafel door 
een streep aangegeven. 
De gebruikte formule is de logarithmisch gemaakte Douwes- 
formule of ook wel de gewijzigde formule van Borpa genoemd: 
sin 2 II P= Li sin. vers: P= sem. vers. P = 
sec. b sec. d cos. s sin (s—h 
Tafel V geeft na optelling van iA logarithmen dadelijk P. 
Met afronding van b, d en h op de naaste volle minuut 
en zonder slotinterpolatie voor P is de max fout praktisch 
op 1' te stellen. 
Eenige voorbeelden. 
Brigg. log. 4 decimalen 
log. sin. 80° t/m 80° 4! — 9.9934 
Lengtepunttafel log. sin 80° 0' — 9.9734 
log. sin 80° 4'— 9.9738. 
In het eerste geval geen verschil van 80° 0' t/m 80° 4' en in 
het tweede geval ES ost verschil van 1 in de 44° decimaal. 
Om del telsel te berekenen, heeft men : 
log. tafelstelsel —4 X log. Briggstelsel. 
Brigg. log. sec. 11° 0'= 0.00805 
Tafel log. sec. 11° 0'— 4 % 0.00805 = 0.0322 
Tafel V geeft log. sin? !/ P — sem. vers. P = 2 log sin '/, P 
Voor P = 2 uur geeft de tafel 2 X 4 X(9.41300— 10)= 5.3040. 
Daar het auteursrecht dezer tafelen door de Nederlandsche 
Regeering is aangekocht en in de nieuwe door den zeeofficier 
HAVERKAMP samengestelde tafels de log. tafels der lengte- 
punttafels niet voorkomen, krijgen de tafels met het grondtal 
1 
10* historische beteekenis en gaf mij dit aanleiding in deze 
Bestuursvergadering een enkel woordje te zeggen over nauw- 
keurigheid bij het logarithmisch rekenen. 
In plaats van onze tafel V geeft HAverKAMP een log. 
Sinusversustafel. Voor de Douwesformule dus geschikt, maar 
niet voor de gewijzigde formule van Borpa, daar men hier 
steeds log. 2 = 0.30103 moet bijtellen, zoodat men 5 in weg: 
