— 114 — 
Het klimaat der hooger gelegen plaatsen moet daarom in 
hoofdzaak worden beoordeeld uit het oogpunt. van een 
tijdelijk verblijf, hetzij men het gebergte opzoekt voor her- 
stel van bepaalde ziekten, hetzij als recreatieoord, waar men 
voor korten tijd eens flink van de koude wil genieten. 
De vraag, die te beantwoorden valt, wordt dan deze: 
gewenscht wordt een bepaalde temperatuur, waar zal men 
het gunstigste klimaat vinden? Voor de beantwoording van 
deze vraag heb ik in dit opstel getracht de voornaamste 
gegevens bijeen te brengen. 
Wanneer ik mij gunstig over het klimaat van den Yang 
heb uitgelaten, wil zulks derhalve geenszins zeggen, dat dit 
een plaats is, waar het een ieder goed zal bevallen, maar 
wel dat, wanneer men een zeer koud klimaat zoekt, dit 
verreweg het beste is wat men op Java kan vinden. 
Ik heb vooral de aandacht gevestigd op de hoogvlakten, omdat 
deze zonniger zijn en minder regenachtig dan de berghellingen, 
en in het algemeen een gunstiger klimaat hebben dan de laatst- 
genoemden, waarbij nog komt het voordeel van de vlakke 
bodemgesteldheid. Ook op hunne minder goede eigenschappen, 
namelijk de groote temperatuurschommeling, de lage nacht- 
temperaturen en de kille, vochtige, morgenuren is gewezen, 
waar tegenover staat, dat op de berghellingen tegen den morgen 
de temperatuur minder diep daalt en de vochtigheid betrekkelijk 
gering is. Tot op zekere hoogte kan men de voordeelen van 
beide samenvoegen door als verblijf een plaats te kiezen, die op 
hellend terrein op een hoog vlakteis gelegen, hetzij op de hoogere 
deelen van het golvend hoogland, hetzij op de binnenhelling 
van de bergen, die het plateau omsluiten. 
Als een zeer belangrijke factor is de wind genoemd, die al 
heel spoedig het klimaat in de bovenstreken guur en onaan- 
genaam maakt. 
Begroeiing, de helling van het terrein en de doorlatendheid 
van den bodem zijn andere factoren, die meetellen en, last 
not least, de verkeersmiddelen. ` 
Observatorium Maart 1919. 
