— 248 — 
naar de vlakte getransporteerd wordt. Heeft men een 
gesloten caldera, zooals b.v. bij den Tengger, dan zal iets ` 
dergelijks niet plaats vinden. Evenmin bij steile vulkanen, 
waarbij de krater-radius klein is vergeleken bij den vulkaan- 
voet-radius. 
Verscheidene aanwezigen nemen alsnu deel aan het debat tus- 
schen beideheeren zonder dat dit echter tot een resultaat leidt. 
Hierna geeft de voorzitter het woord aan den Heer van 
ALPHEN DE VEER voor zijn mededeeling over Obsidiaan en 
puimsteen. 
Op verzoek van Dr. Escmer herhaalde spreker proeven, 
genomen door ALBERT Brun (Recherches sur Vexhalaison 
vulcanique) met obsidiaan van Krakatau. 
BruN bepaalde de temperatuur, waarbij verschillende 
vulcanische glassoorten in puimsteen overgaan en die hij de 
explosie-temperatuur noemde. Spreker wijst er op, hoe van 
een eigenlijke explosie geen sprake is, daar geen ontleding 
van een endotherme verbinding plaats vindt. In het vulcani- 
sche glas zijn gassen in oplossing, die bij verhitting bij een 
bepaalde temperatuur ontwijken, waardoor het puimsteen of 
glasschuim onstaat. Voor obsidiaan van Krakatau zijn deze 
gassen volgens Brun: Cl, HCI, S02, CO2, O2, CO en N2 terwijl 
de z.g. explosie temperatuur door Brun bepaald werd deeg 
+ 880°C, 
Spreker critiseert de afleiding door Brun van den drak, 
die bij de z.g. explosie optreedt. Een door Brun becijferd 
voorbeeld zou op een druk van 6200 atmospheeren wijzen, 
terwijl spreker langs een anderen weg slechts tot een druk 
van 7,4 atmospheeren komt. 
Bij de proeven door spreker genomen ies de tempe- 
raturen bepaald met een pyrometer van le Chatelier, De 
verhitting van het obsidiaan vond plaats in een verticale 
gasoven. Bij achtereenvolgens genomen proeven ging obsidiaan 
van Krakatau over in puimsteen bij 895, 870 en 1000°C. 
Bij 1170°C smolt de egen weer gedeeltelijk en zakte 
daardoor ineen, 
