— 52 — 



dikwijls langzaam in en spelen diffusie-verschijnselen een rol, 

 waaruit volgt dat de diagrammen, die bij verschillende 

 temperaturen dc toestanden weergeven, meer betrekking hebben 

 op practische evenwichten, dan op theoretische eindtoestanden. 

 Zuivere nietalen kunnen in verschillende allotropische toestan- 

 den voorkomen. De bijmengselen zijn in vloeibaren toestand 

 meestal volledig opgelost. Uit de vloeibare metaalmassa zetten 

 zich bij afkoeling kristallen af. In vasten toestand kunnen 

 verschillende kristalsoorten naast elkander voorkomen. Die 

 kristalsoorten kunnen zijn scheikundige verbindingen en ook 

 mengkristallen, waaronder vaste oplossingen worden verstaan. 

 De meerdere of mindere brosheid van een metaal hangt 

 samen met de grootte van de kristallen. De grootte van de 

 kristallen is afhankelijk van de kristallisatie-snelheid en van 

 de kernvorming. De kernen zijn de uitgangspunten voor de 

 kristalvorming. Wanneer een onderkoelde vloeistof plotseling 

 gaat kristalliseeren, dan zullen zich op een groot aantal plaatsen 

 tegelijk in de vloeistof kristallen beginnen te vormen en de 

 kristallen zelf zullen door wederzijdsche begrenzing klein 

 blijven. Bij zeer sterke onderkoeling is het aantal kristallisatie- 

 kernen, dat eerst is toegenomen, weder kleiner ge word en. 

 De kristallisatiesnelheid neemt toe met de temperatuur en 

 is dus het grootst dicht bij het smeltpunt. De vorming en 

 omzetting van kristallen gaat gepaard met een zeker warrote- 

 effekt, dat merkbaar is als eene afwijking in de curven die 

 afkoeling en verwarming voorstellen. In de afkoelingslijn 

 van zeer zuiver ijzer komen behalve bij het stolpunt nog 

 2 stilstandsplaatsen voor die er op wijzen dat ijzer in 3 ver- 

 schillende vormen moetbestaan, die men allotropische toestanden 

 noemt. Wanneer in het ijzer koolstof voorkomt, zooals in staal, 

 dan vindt men de verschillende omzettingspunten verlaagd, 

 evenals het smeltpunt van een stof door toevoeging van een 

 andere stof wordt verlaagd, en is er bij lagere temperatuur 

 nog een nieuw omzettingspunt bijgekomen. Handelsijzer kan 

 men algemeen gesproken rekenen te behooren tot de ijzer- 

 koolstoflegeeringen. Het eerste product dat men verkrijgt door 



