dientengevolge is in den regel in hel bergland de regenval 

 grooter dan in de vlakte. Een tweede werking, die de 

 bodemverheffingen uitoefenen, is de gedwongen opstijging, 

 die zij aan de. lucht geven, wanneer de wind dwars tegen 

 een bergrug waait. 



Daar de opstijgende beweging met afkoeling der lucht 

 gepaard gaat, wordt de condensatie bevorderd, hetgeen aan de 

 windzijde van het gebergte een versterking van den regenval 

 tengevolge heeft. Daarentegen zal de lucht aan de leizijde, 

 waar ze een dalende beweging heeft en zich verwarmt, 

 zich verder van den verzadigingstoestand verwijderen en 

 dientengevolge zal daar de regenval betrekkelijk gering zijn. 

 Deze tegenstelling tusschen een regenrijken en regenarmen 

 kant van het gebergte treedt vooral op, waar de bergen 

 niet zoo hoog zijn, dat de luchtstrooming in sterke mate 

 wordt geremd, maar daar waar ze nog een betrekkelijk 

 onbelemmerd overvloeien toelaten, na tot opstijging te hebben 

 gedwongen. Bekende voorbeelden van dit verschijnsel vindt 

 men in ZW Celebes en op Ceram. In den westmoesson 

 wordt de krachtige westenwind, die in het noorden der Java- 

 zee waait, tegen het bergland van Zuid-Celebes opgestuwd 

 en geeft aanleiding tot een zeer sterken regenval, zooals 

 uit onderstaande regencijfers van Makasser en Pangkadjene 

 moge blijken. Daarentegen komt de oostmoesson als een 

 zeer droge valwind, te Makasser Broeboe genaamd, over het 

 gebergte naar beneden en is in dezen tijd de regenval zeer 

 gering. In Ceram is de invloed van het gebergte zoo sterk, 

 dat te Amahai, aan de zuidkust gelegen, de seizoens omkeeren 

 en de geringste regenho^veelheid in Februari valt, in Wahai, 

 aan de noordkust, valt daarentegen het minimum in September 

 en een zeer sterk maximum in Februari. Een sprekend 

 voorbeelcl van de regenvormende werking der gedwongen 

 opstijging geeft ook Kranggan, in het bergzadel ten W. van 

 den Slamat gelegen, voor zoover bekend het regenrijkste 

 station van den Archipel. Zoowel in den oost- als in den 

 westmoesson laat hier de lucht, terwijl ze over den pas wordt 

 LXXIV 5 k. 



