— 133 — 



tot 750 meter uit en was het witte schitterlicbt van 200 

 normaalkaarsen 's nachts op 1200 meter afstand niet tezien; 

 het 300 meter hooge eiland Datoe, waarheen den 17 den October 

 gestoorad werd, kwam eerst binnen 1 zeemijl in het zicbt. 

 De nevel nam toe bij zuidenwind. Tusschen 13 en 16 October 

 kwam volgens het rapport van den gezagvoerder van het 

 stoomschip der Gouv. Marine Java het licht van Ondiep- 

 watereiland op den gewonen afstand in het zicht, dat van 

 Mendanau op een afstand van 6 zeemijlen (zichtsverheid 

 21 zeemijlen) en werd het licht van Langkoeas (zichtsverheid 

 21 zeemijlen) op 3 zeemijl afstand gerond, doch niet gezien. 

 De gezagvoerder van het Gouv. SS. Edi rapporteert, dat op 

 zijn reis van 6—12 October bij Seroetoe, langs Banka en 

 Billiton en in Straat Banka een bijzonder heiige lucht werd 

 waargenomen; overdag was de wal zelfs op korten afstand 

 niet zichtbaar, de lichten van Langkoeas en Nangka (in 

 Straat Banka, zichtsverheid 21 zeemijlen), eerst op 10 zeemijl 

 afstand. De gezagvoerder van het Gouv. SS. Brak vermeldt, 

 dat op zijn reis van Pontianak naar Singkawang medio 

 October het land niet verder dan 300 meter te zien was en 

 schrijft dit toe aan boschbranden in Borneo. Berichten 

 omtrent rookwolken, van boschbranden afkomstig, werden 

 ook ingezonden uit Straat Banka, waar de rook van den 

 Sumatra wal kwam. 



Een gelijksoortig bericht kwam binnen van de oostkust 

 van Borneo, afkomstig van den havenmeester van Samarinda, 

 die hieromtrent vermeldt : „Deze heiigheid, veelal in mist over- 

 gaande, werd voor een deel (mogelijk meerendeels) door rook 

 veroorzaakt, hetgeen te ruiken is, en pijn doet aan de oogen." 



Ook in verschillende rapporten van gezagvoerders der 

 Kon. Paketvaart Maatschappij komen klachten voor over 

 pijnlijke oogen en keel en tevens wordt melding gemaakt 

 van stukjes verbrand gras, op het dek der schepen gevonden. 

 De gezagvoerder van het Gouv. SS. Zwaan deelt mede, dat 

 aan de noordkust van Nieuw-Guinea en Ceram zelfs ver uit 

 den wal duidelijk een brandlucht werd waargenomen. 



