— 134 — 



Volgens den gezagvoerder van het Gouv. SS. Eazewind 

 was bij Pasir, aan de oostkust van Borneo door den zwaren 

 rook het navigeeren bijna onmogelijk. 



In het oosten van den Archipel was de nevel vooral sterk 

 in het noordelijk deel van Straat Makasser, in de Molukken 

 in den omtrek van Ambon en Ceram, de Zuidooster- en Zuid- 

 westereilanden en in Noord Nieuw-Guinea. De gezagvoerder 

 van de Hazewind rapporteert, dat de lichten van Aroebank 

 en Toegoean, respectievelijk in het zuidelijk en noordelijk deel 

 van Straat Makasser gelegen, op 5 a 6 zeemijlen slechts zeer 

 flauw zichtbaar waren. De gezagvoerder van het Gouv. SS. 

 Zwaan vermeldt o.a., dat op zijne reis in de tweede helft van 

 October tusschen Ambon en de Geelvinkbaai vaakhetland eerst 

 binnen 2 zeemijlen in het zicht kwam. Van het kustlicht 

 Noesanive, 139 meter boven zee, aan den Z.W. hoek van Ambon 

 gelegen, wordt dato 9 November door den superintendent gemeld : 

 „Gedurende de laatste weken hangt een dichte mist over het 

 land en de zee, waardoor men somtijds vanaf den toren de 

 zee niet kan zien. De gezagvoerder van het Gouv. SS. Valk 

 meldt, dat op het traject Ambon-Ternate in de tweede helft 

 van September op 5 zeemijlen afstand het hooge land onzicht- 

 baar werd en door Straat Manipa (tusschen Boeroe en Ceram) 

 stoomende van het licht niets werd gezien. 



Volgens het rapport van den Commandant van Hr. Mrs. 

 Tromp kwam op een reis langs de Zuidwester-, Zuidooster- 

 en Bandaeilanden, Koma eerst op 2500 meter, Damar op 4500 

 en Louthoir op 1200 meter in 't zicht. Bij het verkennen van 

 den wal van Kelang in Straat Manipa moesten de boord- en 

 toplichten worden gedoofd wegens het hinderlijke diffuse licht, 

 dat zij tengevolge van den nevel verspreidden. 



In het bovenstaande werden eenige der belangrijkste 

 berichten uit een grooter aantal uitgelicht. In het kort 

 samengevat blijkt uit het geheele waarnemingsmateriaal, dat 

 hoewel in den geheelen Archipel de lucht in de maanden 

 September en October min of meer heiig was, de door- 

 zichtigheid der lucht het geringst was aan de kusten van 



