— 140 — 



meer bestaat, maar de groote druppels aangroeien ten koste 

 van de kleine (die verdampen), totdat zij groot genoeg zijn 

 om als regen neer te vallen. 



Wij zien hieruit, dat behoudens oververzadiging, geen 

 condensatie en derhalve ook geen nevelvorming zal plaats 

 vinden, wanneer de kernen neutraal of weinig hygroscopisch 

 zijn, hoe groot nun aantal ook zij. Zoo telde ik te Batavia 

 op den 23 Dec. '14 bij een relatieve vochtigheid van 84% 

 50090 kernen per cm 3 , bij zeer doorzichtige lucht. Daarentegen 

 was op den Ardjoeno op 29 October dit aantal slechts 1800, 

 en hoewel de relatieve vochtigheid slechts 40% bedroeg, 

 was het omringende bosch in een sterken blauwen nevel 

 gehuld. De laatste waarneraing werd gedaan tegen het einde 

 van den zeer drogen oostmoesson, de eerste nadat de regens 

 reeds waren doorgekomen. 



De verklaring voor dit verschillend gedrag ligt voor de 

 hand: de regen zal zich in de eerste plaats van de sterkst 

 hygrosopische deeltjes als condensatiekernen bedienen en deze 

 slaan allereerst neer, en de weinig hygroscopische, die geen 

 nevel teweegbrengen, blijven over. Vandaar, dat langdurige 

 droogte noodig is om een voldoend aantal nevelkernen in 

 de atmosfeer te brengen, hetzij deze uit de bestanddeelen 

 der lucht of van verbrandings-processen afkomstig zijn. 



Deze deeltjes zullen, waar zij het droge gebied van den 

 australischen anticycloon verlaten en in vochtiger streken 

 komen, sterk in volume toenemen en het blauwig waas zal 

 geleidelijk tot een dichten grauwen nevel overgaan. In hoeverre 

 deze voorstelling aan de werkelijkheid beantwoordt zou het 

 best zijn na te gaan door vergelijking van de verspreiding 

 van den nevel in den Archipel met de relatieve vochtigheid 

 der lucht. Daar echter omtrent de laatste voor 1902 geen 

 waarnemingen beschikbaar zijn en deze voor 1914 nog 

 niet zijn berekend, zal ik mijn toevlucht nemen tot de 

 regencijfers, die met de relatieve vochtigheid ten nauwste 

 samenhangen. 



