Heeft het schip met zijn langsas in den magnetischen 

 meridiaan, d.w.z. maguetisch N— Z op stapel gestaan, dan 

 zal Q nut zijn, wanneer wordt aangenomen, dat het gebruikte 

 ijzermateriaal alleen door inductie van het aardmagnetisme 

 gedurende den bouw magnetisch is geworden. Stond het 

 schip daarentegen met zijn dwarsas N— Z op stapel, dan 

 zal de component P nul zijn. Omdat de kompassen dichter 

 bij de boorden dan bij voor- of achtersteven staan, moeten 

 ijzeren schepen zooveel mogelijk N— Z op stapel staan, niet 

 alleen om een groote compenent Q te ontgaan, maar vooral 

 omdat op de eerste reis deze component sterk verandert 

 wanneer het schip tijdens de afbouw niet tegengesteld aan 

 den bouwkoers heeft gelegen. Er is een tijd geweest, dat 

 de scheepsbouwmeester zich hieraan hield, maar doordien 

 er werven zijn welke de laatste jaren soms 5 of meer schepen 

 te gelijk op stapel hebben, kan dit niet, zoodat dan bouw- 

 koersen nabij Oost-West voorkomen. In Ned.-Indie, waar 

 de ijzeren scheepsbouw voor de Groote vaart alleen te 

 Soerabaia voorkomt, wordt hieraan ook niet voldaan. Een voor- 

 beeld gaf de te Soerabaia gebouwde gouvernements-stoomer 

 „Orion". Op 7 Augustus j.l. vond ik voor het ongecompen- 

 seerde standaardkompas aan boord van dit schip op Noord- 

 koers een afwijking van + 13.°5 en op Oostkoers een 

 afwijking van slechts — 1°, zoodat hieruit blijkt, dat de 

 „Orion" met het voorschip Oost op stapel heeft gestaan. 



De compenent B zal, zoolang het schip rechtop ligt, de 

 kompasnaald niet uit haar richting brengen, alleen zal deze 

 kracht trachten haar te doen hellen. 



Wanneer men van de grootte of intensiteit eener magneet- 

 kracht spreekt, bedoelt men altijd de kradit die op een eeriheids- 

 pool iverkt. 



Ook na den stapelloop en afbouw van het schip zal door 

 het aardmagnetisme in het scheepsijzer magnetisme ge'in- 

 duceerd worden en wel voornamelijk in het gedeelte hetwelk 

 wij met den naam van week ijzer hebben bestempeld. 



