— 24 — 



meer speciaal aan het scheepsmagnetisme. Onder de ener- 

 gieke leiding van een zoo veelzijdig ontwikkeld geleerde als 

 Dr. Neumayer maakte de jonge Deutsche Seewarte spoedig 

 naam. In 1889 verscheen „Der Kompass an Bord", heraus- 

 gegeben von der Direktion der deutschen Seewarte. 



Dit boek verschilt in vele opzichten van de Admiralty 

 Manual, het is geen leerboek, maar een vraagbaak voor de 

 praktijkmannen. 



In het jaar 1906 verscheen den tweede druk van dit 

 kompasboek. Hierin leest men in het voonvoord over de 

 door Koldewey ontwikkelde theorie van het remanente 

 raagnetisme: 



„Im fiinften Kapitel ist von den Darstellung des remanenten 

 Manuel isinus durch die Koeffizienteii v mid v Abstami 

 genommen, da diese Methode theoretisch nicht einwandfrei 

 ist und auch keine allgeraeine Anerkennung gefunden hat. 

 Die Einfliissen des remanenten Magnetismus kann man zur 

 Zeit noch nicht durch die Theorie begegnen; um so mehr 

 ist hier der Hinweis auf die Wichtigkeit der sachgemassen 

 Aufstellung des Kompasses am Platze". ') 



Xa het verschijnen van den tweeden druk van bovenge- 

 noemd kompasboek, zijn er wederom 9 jaren verloojten en 

 in plaats van minder stalen bovenbouw, is juist in dit 

 afgeloopen tijdperk veel hysterisch ijzer in de nabijheid der 

 kompasplaatsen gebracht. Kapitein Koldewey gaf in het 

 tijdschrift „Annalen der Hydrographie" u. s. w. 1902 een artikel 

 over de plaats van het standaardkompas. Naar aanleidiug 

 hiervan en van onregelmatige afwijkingen a/b schepen der 

 Stoomvaart Maatschappij „Nederland" (zie het voorbeeld 

 Mores op biz. 26) schreef de Heer L. Eoosenburg in 



