Formule voor het remanente magnetisme. 



Tenvijl de Koldeweysehe formule voor de deviatie veroor- 

 zaakt door remanent magnetisme, opgewekt gedurende het 

 langen tijd sturen van denzelfden koers, luidt: 

 4 = (— v cos. % p sin. z' + v' sin. & cos. z') se ^''....XII 

 werd door mij gevonden: 



of als voor A p gezet mag worden A dan is: 



<Z = (-t, cos. Kp sin. z' + V sin. & cos. *') -j-. . . . XL 



Hierin is d = afwijking, w en v' coefficienten van het 

 remanente srherpsinaguerisme. < p = i/i'stnnnlr koers, z' = 

 gestuurd wordende koers dadelijk na % p en A de verhou- 

 ding tusschen de gemiddelde richtkracht aan boord en de 

 horizontal intensiteit van het aardinagnetisme op de scheeps- 

 plaats. 



Is dus vole> 'lis formule XI de invloed van het remanente 

 magnetisme overal op aarde even groot, volgens de Koldewey- 

 sche formule XII zou de invloed evenredig zijn met de 

 secans van de inclinatie, dus bij de Noordkaap, alwaar 

 » = 76°, ruim 4 maal grooter dan op den magnetischen 

 equator, bijvoorbeeld tusschen Perim en Sabang. Wanneer 

 dit zoo was, dan zou men gedivongen zijn voor schepen die 

 op hooge breedte komen zorg te dragen dat de remanente 

 koerscoeificienten v en v' zeer klein zijn, m. a. w. zoo 

 weinig mogelijk ijzer nabij het kompas. 



Dat dit zoo niet is, getuigen de vele op hooge breedte in 

 de vaart zijnde stoomers. 



Toen ik met het theoretisch onderzoek aangaande de 

 coefficienten v en v ] klaar was, kwam de Heer S. van 

 Ronkel, gezagvoerder van het s. s. „Arakan" van den 

 Rotterdamschen Lloyd, mijn advies inwinnen omtrent zijn 



