NASCHRIF T. 
Het zij mij vergund hier een schriftelijke aanvulling aan 
toe te voegen, daar ik intusschen in de gelegenheid was 
mijn plan uit te voeren, en gewichtige onderzoekingen te 
doen. 
Тоеп ik den 3%" Juli van Trinil afscheid genomen en 
mijn onderzoekingen onafhankelijk van de Selenka-expeditie 
voortzette, richtte zich mijn opmerkzaamheid vóór alles op 
de sporen van menschelijke werkzaamheid in de Kendengo- 
lagen. 
Reeds in Trinil waren mij zekere, in de lengte opengesple- 
tene hertebeenderen opgevallen, alsmede een wals-vormig, 
aan het einde afgerond stuk fossiel ivoor van cirea 25 e.M. 
lengte. 
Bij deze vondst dacht ik wel is waar aan bewerking door 
menschenhand, doch ik kon niet de zekerheid krijgen, dat ik 
werkelijk met werk van menschen te doen had, want de 
splijting kon ook wel een andere oorzaak hebben en de afronding 
van het stuk ivoor liet een polijsting door waterbeweging 
vermoeden, zooals ik dit dikwijls aan stukken van hertegewei 
waargenomen had. 
In Pandan vond ik vele van dergelijke beensplinters, 
doch wachtte met het publiceeren, totdat ik nogmaa 
zorgvuldig de plaatsen, waar de beenderen gevonden waren, 
onderzocht had. Tot volle zekerheid bracht mij thans het 
ontdekken van een stookplaats in de westelijke uitloopers 
van het Pandangebergte, + 15 K.M. benoorden Tjeroeban in 
` het riviergebied van de Pakoelan. 
Deze stookplaats bestaat uit een met kolensubstantie 
vermengde grintlaag van 9!/, M. lengte en 80 c.M. dikte, 
die overal in een dunnen rand uitloopt. Zij ligt 6 M. 
onder de oppervlakte, onder een oploopende + 8 Meter 
