— 156 — 
werken tot zijn beschikking vond spreker wel de uitkomsten, 
doch niet het beginsel van MoIssAN vermeld. Waarschijnlijk 
heeft men MOIssAN zelf op het gebrekkige van zijne theorie 
gewezen, want in 1905 kwam hij op de zaak terug en met 
handhaving van zijn inzicht, dat voor de vorming van diamant 
hooge druk noodig is, met handhaving ook, schoon met 
een wat onderdrukte handhaving van zijn beginsel, noemt hij 
thans nog twee andere oorzaken; vooreerst de gasontwikkeling, 
die gewoonlijk bij stolling optreedt: ten tweede de volume- 
verkleining door de vaste schaal ondergaan bij aanraking met het 
afkoelend bad; zijn eigen beginsel noemt hij in de derde plaats. 
De waarde van de gasontwikkeling is moeilijk te schatten, 
doch naar sprekers meening heeft Moıssax in zijn tweede 
oorzaak eindelijk de ware aangewezen; in haar toch kan 
men het bestaan van een stollingsdruk aantoonen, indien 
dan ook een stollingsdruk van veel geringer bedrag dan eerst 
door Moissan gefantaseerd werd. 
Op het oogenblik п. 1. dat het gesmolten ijzer in het bad 
wordt gebracht en zich een vaste korst vormt, is het inwen- 
dige nog op het stollingspunt, zegge 1200° of hooger. Had 
nu de vaste schaal ook een temperatuur van 1200°, dan zou 
de inwendige ruimte door de stollende massa geheel worden 
opgevuld zonder de minste drukontwikkeling. De schaal 
is echter veel kouder, laat ons zeggen, niet warmer dan 
500°. Het volume der schaal is dus een volume van 500°, 
terwijl de vloeibare massa binnenin tijdens het stollen 
op 1200° blijft en ook het ontstane vaste ijzer binnenin 
eerst die temperatuur heeft. Aanvankelijk nu zal de ruimte 
in de vaste schaal te groot zijn voor de vloeistofmassa, 
doch dit te groot vermindert, naarmate er meer vast ijzer 
gevormd wordt en er zal een oogenblik komen, waarop het 
volume van het reeds gevormde vaste ijzer plus dat van 
het nog vloeibare metaal gelijk is aan het volume der schaal 
bij 500°. Ха dat oogenblik zal de vloeistof bij haar stolling, 
terwijl zij naar een volume streeft van 1200°, enkel een ruimte 
vinden, berekend op 500° en dus een druk doen ontwikkelen. 
