en laagste temperatuur en de regenval gedurende het laatst- 
verloopen etmaal worden genoteerd, terwijl verder nog driemaal 
daags, n. L om 6" v.m., 12" middag en 6" n.m. temperatuur- 
bepalingen plaats hadden en gelijktijdig de windrichting en 
bewolkingsgraad is waargenomen. 
Gelijk gezegd is zijn de drie eerste jaar-seriën der Tomohon- 
sche waarnemingen door Dr. van per Srok reeds behandeld in 
„Het klimaat der Minahassa". De thans volledige twaalfjarige 
reeks lokte opnieuw tot een bewerking uit, waarbij natuurlijk 
die eerste drie jaren werden inbegrepen. Hierbij is in 
hoofdzaken genoemde verhandeling gevolgd, daaruit nu en 
dan wat overgenomen en, waar het meerdere waarnemings- 
materiaal zulks gedoogde, door eenige uitbreiding naar meer 
volledigheid gestreefd. 
W- in ud. 
„In deze streken," schreef Dr. VAN DER Stok, „die 
bijna geheel eu al onder den invloed der heerschende 
moessonwinden staan, moet deze meteorologische factor 
als de voornaamste beschouwd worden; ook daarom 
mag men hieraan een overheerschend gew icht hechten, 
omdat de windrichting minder veranderlijk is in een 
landstreek dan de temperatuur of bewolking, zoodat 
een analyse der moessons inderdaad als typisch voor 
een geheel landschap kan gelden: bovendien is deze 
factor gemakkelijk zonder instrumenten waar te nemen 
en houden de observaties groote waarde, ook al is de 
bereikte nauwkeurigheid niet groot. 
Meer dan 16 of zelfs 8 windstreken behoeven niet 
aangeteekend te worden en men kan zonder moeite 
elken eenigszins intelligenten inlander hierop oefenen; 
op Java althans kent elke inlander de windstreken 
nauwkeurig. 
