— 131 — 
resident verwittigen dat ik met H. M. Edi aan den kolen- 
steiger zoude meeren om de gemoederen te kalmeeren en de 
vreesachtigen aan boord te nemen. 
Het Europeesche element ging intusschen voor het grootste 
deel over op de gouvernementsstoomers Ceram en Zeemeeuw, 
terwijl na inmiddels 2 sloepen met vrouwen en kinderen 
aan boord te hebben genomen, H. M. Edi aan den kolensteiger 
schoot en met eigen middelen, gebruik makende van het 
zoeklicht in den nacht een kleine 40 ton steenkolen over- 
nam. Een 4 à 500 tal inlanders en Chineezen stonden op 
den kolensteiger H. M. Edi af te wachten, doch geleidelijk 
aan verminderde de hevigheid van de grootsche en indruk- 
wekkende uitbarsting, zoodat de wachtende bevolking naar 
hare woningen terugkeerde. 
Den volgenden avond, d. i. den 18°" November om ongeveer 
9 uur, vertoonde de krater plotseling een helle vlam, waarna 
een massieve rookkolom ontsnapte; eenige oogenblikken daarna 
volede een zware slag, alsof er een monsterkanon werd 
afgevuurd. De uitwerking van dit schot op de bevolking 
was enorm; weer stroomden dichte drommen Europeanen, 
inlanders en Chineezen met vrouwen en kinderen en thans 
een belangrijk grootere voorraad kleeren en kostbaarheden 
naar het strand en nam Н. M. Edi behalve eenige Europeesche 
families een 200 tal vrouwen en kinderen aan boord. De 
mannen liet ik voorloopig op den kolensteiger wachten. 
Toen de krater verder zweeg trokken deze mannen wederom 
geleidelijk af. Des daags was met behulp van koelies, 
waarvan echter een groot deel naar Tidore was gevlucht, 
steenkolenvoorraad geheel aangevuld. 
In afwachting van mogelijke nieuwe werking van den 
krater werd ter geruststelling van de bevolking tot en met 
den 25°° November aan bovenvermelden steiger verbleven. 
Ten einde den resident en de overige autoriteiten te Ternate 
in de gelegenheid te stellen zich een juiste voorstelling te 
maken van den omvang der jongste uitbarsting en den invloed 
op den vorm van den krater werd in den vroegen morgen 
