— 151 — 
Blijkens het Jav. Wdb. s.v. geeft ook de bekende Javanicus 
Rrrmrev als hoofdbeteekenis van goentoer: de uitbarsting 
van een vulkaan. Overigens wordt het woord met „watervloed, 
donder en bliksem, aardafschuiving” gelijkgesteld, wat alle 
begeleidende verschijnselen van de uitbarstingen zijn. Winrer 
en Wirkens geeft voor „gúntér” bepaaldelijk op „swaraning 
goenoeng, het onderaardsch gebulder van een vulkaan”. 
Op Batavia en in Madoera is „goentoer” bepaaldelijk 
het gedonder in de verte, terwijl de Soendasche opvatting 
door Coorsma omschreven wordt met: „een sterke stroom, 
stortvloed, overstrooming, vloed (hooger en sterker dan tjaäh), 
stroom of vloed van gloeiend slijk (lava) uit een krater” 
(dit laatste = Jav. en Mad. ladoe in Kédiri de water-en 
modderstroomen, b.v. de periodieke van de Kéloed, ook 
„lahar”, beide woorden wel van Oud-Jav. lahroe 
„gloeiend”’). In het Jav. is voorts „nggontor” iets met een 
krachtige waterstroom af- of wegspoelen. Goenoeng- 
goentoer beantwoordt in het algemeen dus aan wat wij 
bedoelen als wij zeggen „de berg gaat spoken”. In die 
gevallen, dat de kronikeur het van genoegzame beteekenis vond 
om het voorval op te teekenen, mag wel vermoed worden, dat 
het een uitbarsting van eenige beteekenis zal hebben gegolden. 
Ook de naam van de besproken uitbarsting bij Hajam 
woeroeks geboorte in 1256 (1334 na Chr.) wijst daar Op: 
pabanjoe-pindah wil toch zeggen, dat het stroombed 
(en in dit geval toch wel van de Bran ta s) erdoor verlegd 
werd, b.v. doordat de vlakte aan den Kéloed-voet den 
stroom meer naar het Westen schoof. 
In de Pararaton nu vinden wij vijf uitbarstingen genoteerd 
in de veertiende en vijf in de vijftiende eeuw van onze 
jaartelling. En wel in de volgende jaren: 
1311. De uitbarsting genaamd paloenggé (dit woord beduidt: 
bijzonder hevig) in het Sjak a-jaar api (3) api (3) 
tangan (2) toenggal (1) (vuur-vuur-handen-ineen 1233). 
1334, De uitbarsting genaamd pabanjoe-pindah (de stroom 
verlegt zich) 1256 Sj. 
