— 338 — 
ontstaan, is nog maar weinig bekend, hoewel vele hypothesen 
daarover zijn opgeworpen. 
Spr. heeft over het ontstaan dier batholieten een meening, 
die hij in een volgende vergadering hoopt uiteen te zetten. 
Hij beschouwt zulk een lichaam aanwezig, waarin gestolten 
gesteentemateriaal homogeen naar temp. en samenstelling. 
Dat de nevenwand vast blijft verklaart hij door het gasgehalte 
van het magma, dat n het nevengesteente ontbreekt. Dit 
magma is nu homogeen naar temperatuur en samenstelling, 
maar heterogeen naar den druk. Deze is op grootere diepten 
grooter door het eigengewicht van het magma; vergrooting 
van druk op een met gas beladen magma werkt verhoogend op 
het smeltpunt. Gevolg: kristallisatie vangt aan in de diepte; 
welke kristallen het eerst zullen afgescheiden worden kan 
worden afgeleid uit de diagrammen der theoretische chemie, 
zoodra die klaar zullen zijn voor zoo gecompliceerde stelsels 
als het magma is, hetgeen nog wel vele tientallen jaren duren 
kan. Spr. leidde aan het slot van zijn voordracht langs kine- 
tische beschouwingen af, waarom het eerst de zwaarste 
kristallen in het algemeen zullen afgescheiden worden en 
waarom dat ook wel eens anders zijn kan. Bij de kristallisatie 
stijgt het nu lichter geworden magma omhoog en veroorzaakt 
convectiestroomen, die het overige homogeen houden, te 
zamen met afkoelingsconvectiestroomen, die van boven 
komen: diffusie is zoo gering, dat zij buiten rekening 
gelaten kan worden. Onthouden moet worden, dat de afge- 
scheiden kristallen stabiel zijn bij den heerschenden druk, 
zoodat als later die druk op een of andere wijze verminderd 
wordt, zij weer vloeibaar kunnen worden. 
De druk in het nog gesmolten deel neemt toe door de 
vermeerdering van het gasgehalte, veroorzaakt door de kristal- 
lisatie. Het gevolg kan zijn, dat die druk grooter wordt 
dan de weerstand, dien het dak hoogstens geven kan, en 
vorming van vulcanen kan het gevolg zijn. Een ander 
gevolg is, dat er als het ware gas vrijkomt om met het 
nevengesteente een mengsel van lagere smelttemp. te geven, 
