— 339 — 
waardoor dit geïnjiceerd en ingesmolten wordt. Spr. be- 
schouwt de vele pegmatiet- en aplietgangen als de laatste 
verstijfde phase van deze assimilatie, toen de temp. te laag 
geworden was voor de verdere insmelting. Deze injectie 
en insmelting beschouwt hij dus als voortdurend in werking 
te zijn geweest gedurende de nu beschreven omhoogwerking 
van den batholiet. Alleen kan uit den aard der zaak het 
spoor thans alleen gevonden worden boven in den kop. 
Indien het gas niet ontwijken kan, is het gevolg vorming 
van mineralen, welke rijk zijn aan dit bestanddeel, zooals 
hydroxyl, fluor-chloor, boorhoudende mineralen, zooals zoo 
vele in den kop van batholieten worden aangetroffen. 
Zoo er boven gasoplossende omstandigheden zijn, zooals 
spleten, kalksteen en dergelijke, kan repetitie van differentiatie 
door verlies van gas, dus van het smeltpunt laaghoudend be- 
standdeel, optreden en de zaak uitermate gecompliceerd ma- 
ken; aanleiding tot het vormen van nefelien zigenieten 
en dergelijke, waar het gasvormige bestanddeel dikwijls in SiF, 
vorm ontwijkt en daardoor het magma kiezelzuurarmer maakt. 
Is tenslotte alles gestold, dan legt spr. uit, waarom nu de 
temp. in den batholiet niet meer uniform kan zijn, maar 
moet toenemen naar beneden toe, omdat in vaste gesteenten 
warmte-transport door geleiding, in het vloeibare gedeelte door 
convectie beheerscht wordt. De kristallisatie-warmte, die vrij- 
komt beneden, wordt boven weer verbruikt bij de assimilatie. 
Bij de stolling echter treedt de overgang vloeibaar-vast 
op als de voornaamste factor van inkrimping. Zoolang alles 
nog niet vast is, beheerscht de druk boven van het gas den 
toestand, waardoor scheurvorming vermeden wordt; bovenin 
echter treden omstandigheden op van weer vloeibaarwording, 
gaserupties in het magma zelf, zooals zij uit alle deelen der 
aarde bekend zijn, zooals b.v. resorptieverschijnselen in den 
kop van batholieten. 
Zoodra echter deze invloed niet meer heerscht, treden 
scheuren en barsten op, die, zoo zij reiken tot het diepere 
warmere deel, aanleiding kunnen geven tot drukontlasting, 
