61 
Ik ben zoo vrij aan te nemen, dat de woorden praktische 
uitkomsten en praktisch nut in den ruimeren zin genomen 
zijn, en moet dan zelfs op die vraag een negatief antwoord 
geven: de waarnemingen op het Observatorium te Batavia 
gedaan, hebben tot nog toe geen praktische uitkomsten en 
geen praktisch nut opgeleverd. 
En indien mij vier jaar geleden, toen het geregelde werk 
aan het Observatorium begon, gevraagd was: »zullen uwe 
waarnemingen over vier jaren praktische uitkomsten opgele- 
verd hebben?" ik zoude geantwoord hebben: » waarschijnlijk 
niet." En indien mij nu de vraag gedaan wordt: »zullen 
zij dan nu over vier jaren praktische uitkomsten geven?" 
zoo antwoord ik: »waarschijnlijk niet." Wanneer zullen dan 
uwe waarnemingen praktische uitkomsten opleveren, of zullen 
zij het nooit doen? Daarop is mijn antwoord: die waarne- 
mingen zullen eenmaal praktische uitkomsten opleveren en 
wel dan, wanneer zij zoo lang zullen zijn voortgezet, dat 
men door het bestuderen van die waarnemingen tot de ken- 
nis van de wetten der verschijnselen van den dampkring 
alhier heeft kunnen komen. 
Menigmaal zijn er klagten geuit, dat men niets vernam 
van het werk, hetwelk aan het Observatorium gedaan werd. 
Ik heb die klagten altijd stilzwijgend aangehoord, omdat ik 
begreep, dat ieder, die bekend is met de methode der mete- 
orologie, zoude inzien, dat zij onbillijk waren. Wanneer 
men de meteorologische verschijnselen van een land zal on- 
derzoeken, zoo begint men met zoo veel mogelijk geregeld 
waar te nemen, en in den beginne behoeft men alleen zorg 
te dragen, dat die waarnemingen zoo goed mogelijk gedaan 
worden. Eerst nadat men gedurende een zekeren tijd heeft 
waargenomen, kan men met goed gevolg een begin maken 
met het bestuderen van de waarnemingen, door ieder ver- 
schijnsel afzonderlijk te onderzoeken. Men begint dan met 
na te gaan hoe de veranderingen, die wij in den dampkring 
waarnemen, zamenhangen met de veranderingen van den 
