65 
maar de toepassingen hebben eene veel grootere waarde ge- 
kregen, zoodra men slechts eenigzins gekomen is tot de 
kennis der afwijkingen; die afwijkingen toch zijn de wer- 
kelijk bestaande toestanden, de toestanden, waarmede men 
in de werkelijkheid te maken heeft. 
Overal waar men op de hier geschetste wijze te werk is 
gegaan, is men in de kennis van de verschijnselen van den 
dampkring groote schreden vooruitgegaan, en zoo zal men 
ook hier eenmaal het gewenschte doel bereiken: maar het 
is onbillijk uitkomsten te verlangen, voordat het mogelijk 
s, dat die uitkomsten gegeven worden. 
Ik ben nu pas bezig de eerste schrede te doen, dat is te 
onderzoeken in hoever de tot nu toe gedane waarnemingen 
voldoende zijn om eenige uitkomsten te geven. Wanneer 
de waarnemingen een tiental jaren zullen zijn voortgezet, 
dan misschien zal er sprake kunnen zijn van uitkomsten van 
eenig belang, en eerst na vele jaren, misschien eerst na 
dertig of vijftig jaren, zullen de waarnemingen, die nu gedaan 
worden, hare volle waarde verkrijgen, omdat men misschien 
dan eerst in staat zal zijn, alle waarheden , die zij bevatten, 
er uit af te leiden. Maar dan zullen die uitkomsten ook wel 
tot toepassing leiden en een nuttigen invloed op het maat- 
schappelijk leven kunnen uitoefenen. 
Daarom heb ik ook in mijn negatief antwoord op de eerste 
vraag de woorden »tot nog toe" ingevoegd, omdat ik overtuigd 
ben, dat eenmaal op die vraag een ander antwoord zal kunnen 
gegeven worden. 
De tweede der gestelde vragen is: Moet het Observatorium 
te Batavia om zijn praktisch nut behouden blijven ? 
Om met zekerheid te kunnen beslissen, of het Observato- 
rium al dan niet om zijn praktisch nut moet behouden blijven, 
zoude men moeten kunnen nagaan, welke toepassingen men 
zal kunnen maken van de kennis, die eenmaal ten gevolge van 
het werken aan dit Observatorium zal verkregen worden. 
