64 
Dit is echter een onmogelijkheid; man kan onmogelijk be- 
palen, hoever men in de kennis van de wetten der ver- 
schijnselen van den dampkring en van het aard-magnetismus 
zal komen; en toch van de mate van die kennis zal de 
waarde der toepassingen afhangen. 
Het Observatorium is dan ook niet opgerigt om de waarde 
der toepassingen, tot welke het zoude kunnen leiden. Nie- 
mand heeft ooit beweerd, dat in Nederlandsch-Indië een 
Observatorium moest opgerigt worden om het praktisch nut, 
dat men er van zoude kunnen trekken, en ik wil ook niet 
beweren, dat het om den wille daarvan moet behouden 
blijven. Maar evenmin kan aangetoond worden, dat het 
een onmogelijkheid is, dat het oprigten van dit Observato- 
rium later blijken zal ook om het praktisch nut een goede 
daad geweest te zijn. 
Vele zijn de toepassingen waartoe de natuurwetenschap- 
pen geleid hebben, en wanneer men nagaat, aan welke on- 
derzoekingen men de voornaamste van die toepassingen te 
danken heeft, zoo ziet men, dat het meestal onderzoekingen 
waren, die zonder de minste gedachte aan mogelijke toepas- . F 
singen ondernomen waren. Men kan nooit vooruit bepalen, 
tot welke toepassingen eenig onderzoek der natuur leiden 
zal. Alleen kan men aannemen, dat over het algemeen die 
onderzoekingen tot de meeste toepassingen zullen leiden, 
welke het meest tot de uitbreiding van onze kennis zullen 
bijdragen. 
Welke onderzoekingen op ieder standpunt van de weten- 
schap het meest tot vermeerdering van onze kennis kunnen 
leiden, kan de wetenschap zelve het best beoordeelen; zij is, 
alleen in staat om te bepalen wat en hoe onderzocht moet 
worden om in kennis vooruit te gaan. Daarom doen zij, 
die alleen waarde zien in de wetenschap, voor zoo veel zij 
tot toepassingen leidt, ook het verstandigst de wetenschap 700 
veel mogelijk vrij te laten. Men moet niet te veel aan- 
dringen op toepassingen; de zucht om spoedig aan dit ver- 
TP PN ARE PON AC аа 
E Met AEST. 
Me M 
AE 
