85 
»sur une molécule isolée, produit sur l'océan des effets remar- 
»quables, et c'est la raison pour laquelle le flux et le reflux 
»sont insensibles dans les lacs et dans les petites mers, telles 
»que la mer Noire et la mer Caspienne.” 
In het tweede gedéelte der voorstelling door den Heer Ks. 
omtrent de maanwerking (nu gebruikt hij dit woord zelf, 
terwijl hij het Dn. Oxsen zoo kwalijk neemt op pag. 8 zijner 
brochure, dat hij daarin aanleiding vindt om Dn. О, van voor- 
bedachte oneerlijkheid te beschuldigen), wijst hij op een ander 
effeet van onzen satelliet (pag. 9): 
Door de maanwerking wordt ook het zeewater langs het vaste aardopper- 
vlak verplaatst. Dit is wel de voornaamste uitwerking. 
zegt hij, en schat de verhouding van de belangrijkheid van 
het tweede deel zijner verklaring tot het eerste als 127 tot 1, 
m. a. w. hij voert maanstroomingen in. Vooreerst zij opgemerkt, 
dat nog nooit zulke maanstroomingen zijn opgemerkt, zelfs 
niet door Maury, dien bewonderenswaardigen beschrijver van 
de zee. Dat zij theoretisch bestaan is duidelijk. Zij moeten 
veroorzaakt worden door den horizontalen component van de 
geheele aantrekkingskracht der maan. Omtrent de grootte dier ` 
kracht kan men een en ander vinden in Тномѕох en Tait, 
Theoretische physik, 1e Band, 2° deel, pag. 575 van de duit- 
sche vertaling van Hen. Terwijl de Heer Kx. berekent, 
dat die kracht het grootst is op punten, voor welke de maans- 
zenithsafstand is 90°, blijkt daaruit, dat die werking voor 
punten, voor welke de maan 45° boven den horizon staat, een 
maximum is, terwijl zij op de door den Heer Ky. aangegeven 
plaatsen noodzakelijk nul moet zijn, hetgeen natuurlijk geen 
kleine verandering in dergelijke beschouwingen moet teweeg- 
brengen. De grootte dier kracht is voor dien maximumgordel een 
twaalfmillioenste van de grootte der zwaartekracht. Deze laatste 
geeft een versnelling aan de lichamen — 9,8 M. ongeveer; 
de bovengenoemde kracht slechts | van dat bedrag, zijn- 
de 0,0008 millimeter per sec. , welk bedrag door weerstanden 
