117 
aantrekking , niet verminderd met de traagheidskracht, alleen 
dan in rekening zou moeten worden gebracht, indien de aarde 
bij de wenteling der maan niet tevens een cirkel beschreef. 
Aangezien uit niets blijkt, dat Dr. O. van die onverwezenlijkbare 
veronderstelling is uitgegaan, bestaat er volstrekt geen reden, 
waarom hij bij zijne berekening de bij die veronderstelling 
behoorende krachten zou hebben moeten bezigen. Had de heer 
К. het gewichtsverschil van 1,15 m. б. per 10 К. G. in rekening 
gebracht, dan zou hij slechts een hoogteverschil van nog geen 
m. M. hebben gevonden. 
De 5% fout in de redeneering ligt minder voor de hand. 
De heer K. heeft blijkbaar gedacht aan het vraagstuk van 
twee communiceerende vaten. De evenwichtsvoorwaarde voor 
het water in twee zulke vaten is deze: indien men de vaten 
snijdt door een zelfde horizontaal vlak, dan moet de druk per 
eenheid oppervlakte in de beide snijdingsvlakken dezelfde zijn. 
Indien de beide vaten op kleinen afstand van elkander geplaatst 
zijn, dan is het horizontale vlak een plat vlak. Zijn zij op 
grooten afstand (bijv. een vierde gedeelte van den omtrek der 
aarde) van elkander verwijderd, dan wordt dat horizontale 
vlak een gebogen vlak. 
Hiervoren is door mij aangetoond, dat het horizontale vlak , 
dat de oppervlakte der zee vormt en dat in elk punt loodrecht 
staat op de richting der zwaartekracht, door de werking der 
maan eene vormverandering ondergaat. Beschouwt men een 
dieper gelegen horizontaal vlak, dan heeft die vormverandering 
ook plaats. 
Want denkt men zich van de 8000 M. dikke waterlaag , 
die volgens de veronderstelling de aarde omgeeft, eene laag 
van bijv. 7999 M. weg, dan zal de oppervlakte van het over- 
blijvende water door den invloed der maan nagenoeg dezelfde 
vormverandering ondergaan als hierboven berekend is. Het 
evenwicht zal behouden blijven , indien men op dat veranderlijke 
horizontale vlak waterkolommen plaatst, die gelijke drukkingen 
uitoefenen. 
