556 
4°. dag en uur van het begin van het eerste vertrek; 
Be, » ^» an -» vertrek van den hoofdtroep; 
6°. » » » » » » » de achter blijvers. 
7. Bij welke soorten van trekvogels, die in het najaar 
aangekomen zijn, hebt gij kort na hunne aankomst een terug- 
trekken waargenomen en waaraan schrijft gij dit toe? Namen 
alle individu's van de soort er aan deel of slechts een gedeelte 
hunner? Wanneer kwamen zij terug en onder welke weers- 
gesteldheid ? 
(Het is voor Europa bekend, dat zwaluwen soms te vroeg 
in het voorjaar terugkomen, en dat dan velen, ingeval zij niet 
terugtrekken, bij late vorsten hun leven er bij inschieten. Een 
dergelijke reden tot terugtrekken is voor dezen archipel niet 
wel denkbaar, maar toch zoude het niet onmogelijk zijn, dat 
hevige vulkanische erupties of uitgebreide aschregens tot eene 
dergelijke afwijking in den trek aanleiding gaven.) 
8. «Wat, is de richting van den trek der vogels in het 
algemeen en van enkele soorten in het bijzonder? Zoo ook 
op welk uur van den dag of den nacht trekken zij? 
9. Het weder en de richting van den wind op het oogen- 
blik der observatie en voor een ongewonen trek, ook op- 
gaven hieromtrent van voorafgegane en volgende dagen. 
10. Welke soorten volgen de windrichting en welke 
vliegen tegen den wind op? 
11. Welke plaatsen zijn in uwe omgeving voor enkele 
trekvogels gewild als rustplaatsen? Verschillen die ook naar 
gelang der jaargetijden en waaraan schrijft gij de preferentie 
van de eene of andere plaats toe? 
(Zoo zal de boerenzwaluw , bij hare aankomst uit het noorden, 
ieder jaar te Batavia in grooten getale uitrusten op de vooruit- 
springende lijsten van hooge gebouwen , zoo als het stadhuis, het 
