3° 



HlSTORIA PLANTAR.UM. 



pufillum perfedri effigiatam truncoque & folus fuis difcretam ,_ prout apparet cum primum fata e 

 terra emerferit, fi eos diffecuens facile invenies. Pulpa extenor , cujus medium occupat pJantula 

 feminalis, eidem alendo non videtur infervire, faltem maxima ejus pars. Obfervavi enim a germi- 

 natione poft plantulam enatam totam fere pulpam extenorem m cortice refiduarn. Si conjecturas 

 fequi licet, verifimile nobis videtur, pulpam infervire femmi partim protegendo ne arefcat nimis & 

 humidum ejus radicale evaporet, partim fucco nutntio per filtrationem depurando, partim denique 

 ut tenuior ejus pars cum humore comnuxta m nutritionem plantuk tenellae faceflat. 



a. In aliis plantula feminahs mhil ahud efle videtur quam cyhndrus aut bacillus qmdam, in non- 

 nullis acuminatus, in aliis in capitellum extuberans. Plantula haec cylmdroides in nonnulhs femi- 

 nibus mcurvatur, lnalus re&a extenditur, in omnibus eam feminis partem occupat, qua* matri ad- 

 nafciturj & ad molem pulpae feminalis minimam obtinet proportionem : reliqua autem pulpa cor- 

 pus eftdurum & cartilagineum ; quod plantulae feminah partini alendae, partim protegendae infer- 

 vire videtur. Hujus generis funt femina bulbofarum omnium, Iridum, Ari, Afparagi, & fut puto) 

 Taonia & Cyclamini. Aliquam etiam inter haec femina differentiam obfervavi. Nam m feminibus 

 Cepa 6c Porri exterior terminus cylindrici ftipkis feu plantulae femmaliSj pnmum germinans, deor- 

 fum reda defcendit in terramj & fit radix, pulpa feminah alimentum eidem fuppeditantej & eam 

 velut protrudente. Radix deinde terram apprehendens ahmentum inde attrahit j & viciffim trunco 

 redditj qui inlongum extenfus fupra terram aflurgit inflexus, cum alten extremo radix alten autem 

 lemen alimentum fubminiftret. Verum cum radix copiofius praebeat quam femen , hinc fien vide- 

 turj qu6d a flexura trunci medietas llla quae radici continuaturj celenus crefcens & produ&ior fafta, 

 alteram medietatem una cum femine adhaerente e terra extrahat & furfum rapiat. 



Siquis autem plantulam feminalem videre defiderat, femen quodvis ex majufeulis fquae huic ufui 

 aptiora funt) adultum quidemj dum tamen adhuc vinde eft & humore turget, diflecandum fumat; 

 quod fi exiccatum offeratur, aqua tepida prius infundat donec intumefcat & germinare mcipiat. 

 Tunc enim plantulam tunicis exutam f acile explicabit, omnefque ejus partes , folia feminalia, radi- 

 culam & gemmam, clare difcernet. Quod fi fecent, non potent non naturae artificium m plantis 

 feminalibustamcunosecomplicandis fummopere admirari, & tam amomo ipe&aculo vehementer 

 capi & deledtari. 



C 



C a p. XVI. 



Be Vartihus Plantarutn fecundariis feu auxiliarilus, Capreolis, Spinis, &t. 



iU M Plantarum nonnullarum eximiae etiam magnitudinis Caules infirmiores fint quam ut 

 per fe fubfiftant, quin humi provolvantur, necefle eft in ahenis adminicuhs fuftententur: 

 harum fecuritati fohcita partes ahquas fecundanas & auxiliares ingemofa excogitavit Na- 

 turaj quarum ope vicinis ftirpibus aliifve fulcimentis fefe implicantes adhaerentefve firmentur & in 

 altum enitantur , adeoque & feipfas tutentur , &; fru&us fuos ad maturitatem fehcius p^-ducant. 

 Aliis enim Capreolos conceffit feu claviculosj quibus (ut Caefalpini verbis utar) tanquanYmambus 

 vicinas plantas apprehendant, & velut funiculo circumdu&o amplexentur, ut Viti, Cucurbita, Pifi, 

 ahifque leguminibus. Oriuntur autem Capreph vel in ipfis fohorum ahs, vel a latere, vel ex ad- 

 verfb, vel etiam in fummis foliis, ut Legumimbus quibufdam contingk. Hujufmodi capreoh ftyli- 

 formes appendices feu flagella exferunt, modo triaj frequenter quatuor , & non raro etiam fex. 

 Haec a pnmordiis tenella, & parum obhqua (verba funt Malpighii) producuntur ; tempons tracftu 

 fbhdiora reddita in fpiram contorquentur , unde occurrentes plantarum ramos ar<5le amplexantur. 

 Capreolorum color viridis eft, & fiftuliSj tracheis , & interpofitis utnculorum ordimbus compagi- 

 nantur. Aliis eadem polydsdala natura ahud vinculorum genus machinata eft. Sic Hedene vul- 

 gan cirros quofdam feu radiculas pilofas indulfit per totam caulem frequentes hinc uidej velut Mil- 

 lepedum pedes, quij obfervante fagaciffimo Malfighio , glutinofiim fundunt humore/n /eu terebin- 

 thinam, qua arbonbus aut panetibus occurrentibus pertinaciter adhaerefeunt &c agglutinantur. Sic 

 Hederae Canadenfi quinquefohae quafi manus qualdam elargitaeft, velut in digkos divifas, qui 

 diuairnitate temporis cmcinm mftar in fpiram contorquentur. Horum extremitates (eodem obfer- 

 vante) dum tenelli funt acuminatae extant, tandem vero laxantur in corpus^ craffiufeulum , quod 

 papdlis feu minimis iiphombus refertum, terebmthinam fundit, unde panetibus harrens concretam 

 quafi cuticulam efformatj quar nifi fumma vi a muro vel fubje6to hgno avelh nequit. 



Ahis autemplantis infirmisfutid obiter notemus) vel caules volubiles conceffit, ut Convolvido, 

 Lufulo, Thafeohs, Helxme, &c quibus vicinas ftirpes aut pedamenta amplexentur, ferpentum modo 

 iis fe circumvolventes ; vel foliorum pediculos tortiies, quibus fefe iis adneclant, m m Clematule, 

 Fumaria, Nafiumo Indico cernitur. 



Afias prxterea Plantis partes miniis principales aut forte excrementitias donavit natura, pilos & 

 acideos. Illos vel ornamenti vel tutek causa, vel (quod opinatur Malpighius) ut turgentis alimo- 

 niae fub harum forma mcongrua portio erumpat & digeratur; de quibus lpfum erudite & fubtih- 

 ter, ut folet, philofbphantem confidas : hos ad arcendas mjurias aut etiam inferendas, nunc m 

 cauhbus, ut Rubo ; nunc in foliis, ut Agrifolio; nunc m frudfu, ut Tribulo ; nunc fub folus tantum, 

 ut Ononi ; nunc ubique, ut in plunmis Acanaceis Caf. In his lpiis plantis nonnulfe elargien- 

 dis providentiam naturae fatis admirari ample6lique non eft (mquit Plinius.) Naturae autem confili- 

 um in hujufmodi aculeatis efformandis mgemose iimul & fuccincte exphcat, pro more fiio, verbis 

 fequentibus. Inde excogitavit ahquas afpeclu hifpidas, ta&u truces , ut tantum non vocem ipfius 

 naturoe fingentis illas rationemque reddentis exaudire videamur ,_ ne fe depafcat avida Qiiadrupes, 

 m proeaces manus rapunt, ne neglecl:a velfigia obterant, ne miidens ales lnfnngat, his muniendo 



acuieis 





