HlSTORIA PLAMTARUM. 



' Cap. IV. 



De Caulihus Plantarum, & evrundem partihus centinentihus, e Clarijf. M&lpighU & 



Grevii /criptis. 



» In jr a „ pfy jf*~\ Aulis, definiente * Jungio ,• eft pars Plantae fuperna in altitudinem ita exporre&a, ut anteri- 

 sifaf. i ""• ora a pofterioribus, vel dextera a finiftris non differant. Caulis in arboribus & fruticibus 



^■^ caudex[Stipes, truncm~]'\n fiftulofis calamus, in frumentis culmus dicitur. 

 Caulis eft velfimplex, vel ramofus. 



Scapus caulis eft pars caulis ramofi, quae a fundo ad cacumen fummum una quafi linea exten- 

 ditur, cui rami utrinque adhaerent. 



Caulis partes funt Cortex, Lignum. aut in Herbaceis pars ligno refpondens, & Medulla. 

 Cortex eft qui caulem & ramos undique inveftit^ Cpmponitur autem e cuticula & fubftantia 

 interiore. 

 Cuticula. Cutkula utriculis feu facculis horizontali ordine locatis, ita ut annulus efformetur, componitur, 



qui ambientis rigiditate & artatis vitio deplentur, & in feipfos collapfi aridam interdum epider- 

 midem efficiunt, ut in Betula, Cerafis, Pomifque praecipue obfervatur. Malftgh. 

 De Ortice. Corticis fubftantia interior conftat, i. Ex fibrarum lignearum in plexus retiformes contex- 

 tarum plurimis involucris, exteriore imerius tunicarum Cepaein modum ambiente : deinde, 2,Ex 

 utriculis feu facculis fubrotundis [interdum ovalibus aut angulofis] plexuum modo di&orum ma- 

 culas feu fpatia replentibus, horizontali fitu lignum verfus radiorum inftar directis. 3. Denique ex 

 vafis peculiaribus ,• fuccum plantas proprium & fpecificum continentibus. 



D. Grev. fubftantiam corticis interiorem invafa & parenchyma primo diftinguit; parenchyma 

 vocat utriculos modo di&os qui parenchymati vifcerum in animalibus refpondent. Vafa dividic 

 in lympham deferentia qu£e duum generum effe ftatuit : exteriora enim & cuticulae proxima fuc- 

 cum fpecie diverfum ab interioribus & ligno vicinis deferre opinatur, [hajc vafa funt quas fibras 

 ligneas diximus] & fuccum planta: proprium & fpecificum continentia, qualia funt v.g. in A- 

 biete & Pinu refinifera, in Prunis & Cerafis gummifera, in Tythymalo la&ifera. De tribus hifce 

 partibus explicatius paulo agemus. 

 Fibra Ugne.t, i • Fibra lignea, defcribente Clariff. Malpighio, funt tubulofa corpora, fubingredientibus liquoribus 

 fiu Vafx lym- pervia, ipfarumque ftru&ura e quadratis [aliufve interdum figurae] corporibus, concavis, invicem 

 pbam dtfercn- hiantibus conftat. Vafa haec nec recta, nec parallela ducuntur, & utplurimum in fafciculos co- 

 "•*• agmentantur. Horum aliqua iterum inclinata, & [a fafciculis fuis] feparata rete efficiunt, unde 



reticularia quae diximus involucra, quibus lignum ambitur. Fibras hafce Lymphae-du&us feu vafa 

 lympham deferentia appellat D. Grevius. quiafcilicet liquorem aqueum, limpidum &^reneinfi- 

 pidum continent. Plexus hi fibrarum retiformes e fafciculorum portionibus digredientibus & ad prox- 

 imos tendentibus cumque iis unitis, & rurfum reflexis contexti in radice Rapae caulefcentis, prae- 

 fertim cocr.#, manifefte poffunt difcerni, imo digitis extendi. 

 Vt kuli fcu 2 - Utrhuli di&i funt veficulae ieu ampullx liquore turgidae quem e fibris ligneis excipiunt, ho- 

 Palenchyma rizontaliter plerunque fitae in lineis re&is feu radiis a cuticula ad lignum tendentibus, funtque ve- 

 corttcis. luti corticis parenchyma, ut fuperius diximus. [D. Grev. utriculos corricales in radios diametrales 



rarius difponi ait : quo a radicis corticis parenchymate differunt.] A fibris fiftulofisligneis horizon- 

 tales (verba funt Malpighii) utriculorum ordines pendent & erumpunt. Etenim dum tenelli ad- 

 huc corticis fiftulae vi evelluntur, continuatse utriculorum appendices fubfequuntur. In hos igitur 

 tranfverfales utriculos afcendens humor chyli inftar exoneratur, ibique longiorem paffus moram 

 antiquiori fucco intime commixtus & fermentatus in naturam alimenti exaltatur. Copiofus ad- 

 modumincorticishujufmodihorizontalibusappendicibus excoquitur fuccus, quiligno, reliquifque 

 plantarum partibus diftribuitur ,• unde nil mirum fi cortex abundantius & validius pabulum pra; re- 

 liquis plantarum partibus igni fubminiftret. 



3. Vafa fuccum plantx proprium fefpecificum deferentia in variis plantis diverfum fuccum con- 

 Vafafuccifera. t \ nent} ut ^ ^ j n Abiete refinam, in Tithymalo & La&ucaceis lac. Succus hujufmodi e vafis ex- 

 tra&us humore aqueo evaporante plerunque concrefcit in refinam gummi, aliudve craffamentum. 

 Succi hujus (inquit Malpighius) varia eft natura, frequenter aquei diaphanique humores fpecie fa- 

 fluit^ quandoque La&is inftar, non raro luteo inficitur colore & interdum femiconcretus lento- 

 rem acquirit, ita ut quot Plantarum fpecies extent, totidem peculiares fucci inveniantur. Hic 

 (pergit) fuccus, in fingulas partes delatus, roris infiar affunditur, & concrefcendo ipfas auget, & ad dt- 

 bitam magnitudinem perducet. Videtur ergo refpondere fanguini animalium : quamvis (ut verum fa- 

 »ear) fententi^ D. Malpighii, nimirum fuccum hunc ultimum 81 fpecificum plantae alimentum ef- 

 fe, non penitus acquiefco. Efle eum Quinteffentiam (ut vocant) totius planta:, ejufque & odo- 

 rem &faporem reddere virefque velut concentratas infe continere non diffiteor. 



Vafa aerem deferentia nulla in corticeobfervantur, certe fi adfunt, adhuc inconfpiciia funt, nec 

 fuo funguntur munere, ut in Animalibus intra uterum conclufis accidit, & fola converfione cor- 

 ticis in ligneam naturam manifeftantur & patent, utloquitur Majpighius. 

 De ligno. L 1 g n u m eifdem partibus, eodemquemodo connexis componicurquibuscortex, nimirum, 1. Ft- 



bris ligneis fiftulofis, in fafciculos coagmentatis, & in retiformes plexus contextis; z.Utriculis _ea- 

 rundem maculas & fpatia replentibus ,• 3. Vafis fuccum fpecificum deferentibus } &4 Peculiari 

 infuper vafis genere aeri derivando deftinato, & animalium tracheae & pulmonibus refpcndenti. 

 1 . Fibra lignea ejufdem funt natura: cum ccrticem componentibus : iifdem enim(ut Malpighii 

 verbis utar)componuntur minimis vacuifque orbiculis, invicem hiantibus, & confimilem amittunt 

 fuccum. Caterum inter corticis & ligni fibras ha?c intercedit differentia, quod illae trunco tranf- 

 verfim diffedlo fuccuni fponte effundunt omnes j harum autem nullx femper, plera;que nun- 



quam 



