+8 



H I S T O R I A 



L A N T A R tl M. 



maticus cum caiido faepiffime conjun<aus fit, non eft tamen una eademque faporis fpecies, fed di- 

 verfa. 8. Naufeofis feu malignus prarcedenti contrarius , qualis una cnm adftringente &amarom 

 Rhabarbaro fentitur, cum amaro & dulci in Aloe. Malignus dicitur qiria ingratus eft quamvis vel 

 remiilb gradu cum aliis faporibus milceatur. 9. Vafidus, in albumine ovorum , Amylo.Bolis nonnub 

 lis. 10. UnBuofus, qualisinOleOj Adipe, &c. atque hofce duos fapores molles vocat Aucftor nofter, 

 quemadmodum fequentes quatuor duros. 11. Penetrans, qui fine acrimonia aliqua inlinguamfs 

 infinuatj quomodo nonnulla infeda in cutem : qualis in radice & foliis Cucnmeris agreftislentituf, 

 12. Stufefaciens, qualis in radice Hellebori nigri percipitur^ qua; commanfa,, & linguse aliquandiu 

 impofita, eam paralytico quodam ftupore afficit, ac fi nimis calidum fbrbendo uftulata ruiflet. At- 

 que hos duos prqxime didtos fapores vapido contrarios facit ; quemadmodum fequentes duos 

 15. Adfinngentem fcilicet, qualis in Gallis fentitur, & 14. Pungentem, qualis in fpiritu Salis Armo- 



gingivas. Denique fapores funt vel aequales ut plerique, vel 16. Tremuli, ut calor a Pyrethro 

 produdtuSj quem vibratio quaidam comitatur. Verum. ha; dua: ultima^ fpecies nobis potiusAffe- 

 criones faporum videntur, ciim & multis faporibus accidere poffunt, nec feorfim & ab alris omni- 

 busfeparati exiftere. 



Sapores compoilti numcrofiffimi funt, interdum enim bini, interdum terni, quaterni, quini aut 

 etiam plures in eodem lubjedto concurrunt. 



Ex innumeris fere Saporum conjun&ionibus qua? in variis corporibus obfervari poflent ob lin- 

 gua^Latinaeegeftatem&inopiam verborum, fextantum (quod novimus) nomina impofita funt, 

 nimirum Acerbo, Aufiero, Acri, Muriatico, Lixivo & Nitrojo ; quorum plerique iaporibus fimpli- 

 cibus annumerari fblent, verum admodum impropriej cum omnes compofiti fiint, aut decompofi- 

 ti. Eft enim 



1. Aufierus ex adftrmgenti & amaro compofitus ; ut in immaturis &mollibus uvarum nucleis feu 

 vinaceis. 



z. Acerbus proprie dicftus ex Adftringente & Acido ; ut in Omphacio. 



3. Acris ex pungenti & calido, nec enim fimpliciter calidus eftj ciim multa corpora calida reperi- 

 antur quae non funt acria , ut radices Zedoariar, Millefolii, Contrayervs ; nec minus pungentia: 

 pariter non acria, cujus generis eft Ari radix. 



4. Muriatkus eft falfus cum pungente remiflo compofitus ; velut Salis communis Sapor. 



5. Lixivus dicitur Salfus cum pungente & calido. 



6. Nitrofus vocatur Salfus cum pungenti & frigido concurrens. Differunt praterea Sapores va- 

 riis modis ; 1. Relpe&u graduum : a. RefpecStu Durationis. 2. Refpe&u fubje&i quod affi- 

 ciunt. 



1. Differunt fapores in unaquaque fpecie refpe&u graduum. In aliis enim corporibus remiffi- 

 ores funtj. in aliis mtenfiores, idque eo exceflu, ut in nonnullis decem gradus poffint diftfngui. 

 Sic, v. g. Radix Curcuma? primo gradu amara eft, Gentiana.- decimo, Cardui benedi&i radix gradu 

 primo calida eft, Clefnatidis peregrins filiquae decimo. Et quamvis in omnibus faporum fpecie-. 

 Bus tanta graduum latitudo f eu differentia non inveniatur ; plerique tamen quinque faltem gradus 

 intenfionis & remitiionis obfervabiles obtinent. 



a. Differunt fapores refpe&u durationis, & terminorum motus. Quemadmodum enim morborum 

 ita & Saporum quatuor tempora funt, feu mottls termini, nimirum Princifium, Augmentum, Status 

 & Declinatio. 



Ad quos rite obfervandos & diftinguendos oportet ut corpora duriora quorum partes guftabiles 

 non adeb prompte abfcedunt & guftui occurrunt, in pulverem tenuiffimum reducantur. Alias 

 deprincipio nullum poteft fierijudicium. 



IVmcifium voco fpacium illud temporis quod intercedit inter primum corporis guftalidi conta- 

 dcam, & primam faporis manifeftam perceptionem. Sic ex. gr. corpora acida aut amara, ut Ace- 

 tum & Abfinthium ad primum ftatim contacftumj quatenus acida & amara funt, fenfum afficiunt, 

 & talia efle deprehenduntur, adeoque principium habent breviffimum. Acria principium ahquanto 

 longius obtinent. Sic Clematidis peregrinae folliculij quamvis acrimoniam vehementiffimam ad de- 

 cimum ufque gradum obtineantj ea tamen non ftatim fentitur, nec tam citb guftum afficit quam 

 Rofarum amaror , qui fecundum gradum non excedit. Verum faporum cafidorum principium 

 longius feu tardius plerumque eft quam aliorum quorumcunque. Sic Heihbori nigri radicum ama- 

 roi , qui gradum fecundum non jxanfccndit, mox tamen a conta&u fentitur ; calor verb quem 

 in lingua excitantj quamvis uno faltem gradu intenfior., non ante duo minuta temporis a primo 

 occurf ii exafta omnino percipitur. Confimiliter Enufx amaror qui quaitum gradum non fupe- 

 ratj citius tamen fentitur quam ejufdem calor qui ocftavum attingit gradum. 



Augmentum appello interftitium illud inter primum faporisperceptionem & fummum quem afle- 

 quitur intenfionis gradum interveniens. Siccalor Galangce non folum ftatim percipitur, fed & in- 

 tra unius minuti dimidium ad *«*<&*> feu fummum inteniionis gradum afcendit. At radicis enulat 

 calor ad auginenti terminum non accedit nifi poft integrum minutum ; nec Hellebori nigri ante 

 4 a. primo contacilu minuta praterita. 



Status, feu fpatium quo Sapor in vigore fuo perfilf it, in variis fubftantiis varius eft. Sic, v. g. fi- 

 liquarum Helleboraiiri calorj ad dKuiw pervenit & declinare incipit intra dimidium minntum ; radi- 

 cis Natturtii hortenfis non ante minutum exa&um ; radicis AJari polt duo demum minuta com- 

 pleta. 



Declinatio, a prima faporis remiffione ad totalem ejus extincftionem extendkurj cujus etiam cu- 

 ratio vana elL, pro differentia corporum guftatorum. Sic v. g. Folia MillefoUi in quarto graou ama- 

 ra fitnt, inpnmotantum calida, & tamen calor aliquandiu duratj amaior lllico evanefcit. Cala- 



