Lib. I. De Tlantis in (jenere. ^p 



mm Aromaticm amarus eft in quarto gradu , in primo caliduSj in tertio Aromaticus .• Amaror ta- 

 men illico extinguitur , calor duo minuta durat, Aromaticils fapor 7. aut 8. Calor radicis Con- 

 trayerv* ad duo propemodum minuta extenditur ; pungens fapor Gialappa ad fex fere : calor 

 Nafurtii hortenfis ad7.aut8. cucumeris agrefiis amarkudo ad hora: fere quadrantem 2 At Euphorbii 

 calor, ut & Uellebori nirrh multd diutius, ad dimidiam fcilicet plus horam permanet. Ari radix vere 

 guftataper n. etiam horas linguam compungere interdum perieverat. 



Adeo ut augmentum rarius ultra 4> auC ^x minuta a Contadu primo extenditur, at declinatio 

 ad %o, 40, aut etiam plura. 



3. DifFerunt Sapores refpeclu fubjetli feu fedis feu partis illius corporis quam praecipue' afficiunfc 

 Atque hoc refpe<5tu funt vel fixi, vel mobiles. 



Fixus fapor dicitur qui ab imtio ad terminum intra ejufdem partis hmites fe continet,ut v.g. apicera 

 radicemvelinguse. 



Mobilis eft vel diffufvvus, vel tranfiti<uus\ fiita loqui liceat. 



Diffufivum voco qui gradacim in partes vicinas fe diiFundit & propagat , nec tamcn interim par~ 

 tem illam defent quam initio affecit. Sic amaror radicum exhccatarum Hellebon nigri, qui in lin- 

 gua: apice primo fentitur , ad ejufiem mediam partem fe dilatat ; amaror foliorum Cucumeris agfe- 

 fiis ab apice ad radices ufque lingua? fe extendit. 



Sapor tranfiens dicitur, qui partem quam initio afFecit poft moram ahquam penitus deferit, & in 

 aliam fe transfert. Sic Gentiana amaror ab apice linguaz ad ejus mediam partem lilico tranfit. 



Partes flbe quas modis pradi<5tis fapores afficiuntj quibus etiam refpe&ibus Saporum fedes 8t or- 

 gana guftus dici pofluntj funt Labia, Lingua, Palatum, Fauces, Gula. 



Labiis radix Hellebori albij ut 8c Pyrechri caloris fenfum impnmit, qu.i9.aut ro.minuta durat j 

 in aliis partibus multo diutius. 



Linguam tnbus praxipue in locis fapores afficiunt. r. in Apice , ut pleriqne. 1. Prope bafin, ubi 

 Cucumeris agrefiis foliorum fapor fe pracipue manifeftat. 3. Media parte^ ubi Gentiante, Colocynthi- 

 dis, & aliorum plurimorum corporum fapor viget, cum nec in apice^ nec in alia parce ommno ien- 

 titur. 



Talato radix Solani lethalis ( quantum memini ) fui fenfum praxipue imprimit, & ad 4. minuta 

 ibidem durat. 



Fauces feu Guttur faporum non raro fedes eft. Non pauca etenim corpora quamvis in Lingua re- 

 liquifque partibus prxdidis faporem nullum manifeftentj gutturi tamen& faucibus vehemen- 

 tem fatis infligunt. Sic Bellidis minoris, Chelidonii minoris, &c. foha, ut & radices falappa, Mer- 

 curialis, Afparagi,&c. commanducata hngua: exiguum aut nullum faporis fenfum impnmunt: 

 at fuccus eorundem deglutitus guttur quodammodo compungk, & laceflit, catarrhiacris m modum: 

 qui afFe&us ab alhs acribus & cahdrs ut v. g. Pyrethri & Gentiana fiiccis deglutitis non produ- 

 citur. 



Poftremo, Saporis voce Iatiffime accepta Gula quoque feu Oefophagus e)i\Cc]em fedes feu fubjecTrurn 

 ( ut vocant) efle poteft. Sic v. g. calor a radice Abfmthii njulgm-is produthiSj qui pnmdin apice 

 linguae percipitutj inde primo ad radicem ejus tranfit deinde in fauces & paulatim m gulam de» 

 fcenditj ut lpfiim tandem vcntriculum caleracere videatur, caloris fenfu ad horar quadrantem dura- 

 bihj idque quamvis nihil omnino fucci deglutiatutj neque tamen mgratus eft aut caput tentat, quem- 

 admodum fblia ; unde obiter colligi poteft , radicem hanc , qua? ab ommibus vulgo ut mutilis 

 rejicitur , praftantiffimis ftomachicis annumerari deberej prout eam revera effe etiam experientia 

 didici. 



Qiis de Saporum caufiis Autor nofter habet apud ipflun qua:renda omittoj ne nimium ( quod ai- 

 unt ) extra oleas. 



Carterum Saporum in plantis diligens & curiofa obfervatio ad nondum cognitarum aut forte 

 oblatarum vires inveftigandas eximii ufus efle poteftj ciim enim in iis quarum vires traduntur , quse 

 laponbus conveniunt vinbus quoque convenire compertum fitj quidni in nondum traditis aut ex- 

 pertis eadem obfervatio locum habeat ? Sic. v. g. cum Jalappa, Mercurialis ejr Bellis, qua; eundem 

 fauces exafperantem faporem obtinentj vi cathartica uitenfiore aut remiffiore omnes polleant, col- 

 Hgere licet alias etiam plantas qua: eundem gutturi faporem imprimunt C plurcs aucem ejufmodi 

 funt) eadem quoque facultate purgatnce dotatas eflej ut alia exempla omittam. 



Deindeinplantisejufdem genens qus faponbus ditFerunt & facultatibus una diftare verifimilii- 

 mum eft : quemadmodum Rhabarbarum a reliquis Lapathis. 



Intereft quoque plurimum in diverfis ejufdem plante partibus faporum difFerentias obfervare. 

 Sic v. g. cortex arbons Safjafras ejufdem ligno tnplo fortior eft ; quod & in ains plenfque vul- 

 go cognitis arboribus experimur. Unde verifimile eft , Santali, Ligni Rhodii, Ligni Aloes, &c. 

 cortices ( fi haberi poflent ) eorundem lignis efficaciores futuros & majorum vinum. Nonnuila- 

 rum etiam partium ejufdem planta?, fapores quam reliquarum delicapores funt & palato gratioreSj 

 ut florum v. g. Cardui benedicli quam fohorum ejufdem. Nos etiam alibi [ m catal. plant. Can- 

 tabng. ] mdicavimus & allatis exemphs confirmavimusj diverfas ejufdem plantx- partes diverfis in- 

 terdum imo plane contrariis qualitatibus & vinbus inftrudfas effe. 



Obfervatu quoque dignum eft quomodo plantarum fapores & facultates confervandoj exfic- 

 cando aut prsparando vel immutantui-j vel minuunturj vel plane abolentur & amictuntur. Sic 

 v. g. Ari radix recens effbfla vehementer mordax acris & pungens eftj eadem pemtus exfiecataj 

 prslertim ii diutius aflervetur , plane mfipida evadit , tk. proindej ut venfimile eftj prorfiis mef- 

 ficax & nullarum virium. Idem efto judicmm de ahis plantis quarum virtus in parte humida & 

 vaporofa conliftit. Olea multarum plantarum ftiilaticia earum partibus unde ehciuntur plerumque 

 vahdiora funt ; in nonnullis tamen, ut m Euphorbio, lmbecilhora. 



Tandem ex fupenus de faporibus didis fumma veriflmiluudine colhgit Autor nofterj Plantis 

 normulhs vires fpecificas quas vocantj hoc eftj partem aliquam corporisj Cerebrum, Cor, Hepar,&e< 



F reipici- 



