l 9 z 



HlSTORIA Pl 



A N T A R U M. 



4. Nardo Celtica fimilis Hirculus J. B. C. B. Hirculus Ger. Hirculus Clttfii Park. 



Leeus. 



Vires. 



Cluft 



Plantula eft Nardo Celticse fimilis, candidior tamen, & veluti ex viridi cinerea, fine cauliculo, 

 minoribus brevioribufque ftoliis, villofa admodum fecundum radicem & nigncans, nulla odoris ju- 

 cunditate. Folia praemanfa nullum aromaticum faporem reddunt, fed lenta & vifcida funt, cum 

 Nardi Celticse folia calida fint, cum aliqua tamen adftri&ione, odore faporeque jucunda. 



Ex brevi hac & imperfe&a defcnptione non conftat ad quodnam genus referenda fit haec plan- 

 ta: utcunque hic locum habere permifimus, ne quid in Hiftoria noftra defiderari Le&or quere- 

 retur. 



* J. Nardm montana radice olivari C. B. Nardm montana Ger. Cluf. montana tuberofa 

 Park. 



Cluf. 



Tuberofam habet radicem quae quotannis adnatis aliis valde le propagat, multifque 8c quafi capil- 

 laribus fibris, infima parte & fummo capite pradita eft, exqua. ftoknes oriuntur foliis ex atro-viren- 

 tibus fuperne & fplendentibus, nec in ambitu ferratis infima parte onufti, deinde aliis in lacinias 

 difTe&is, uti paene Valerianae majorisfolia, fed minora, quoque ftolones magis adolefcunt, eos ma- 

 gis difle&a veftiunt foliaj ex adverfb femper fita. Summo caulis faftigio confertim nafcuntur fiores, 

 Valerianae fylv. flonbus non diffimilesj odorati, minus tamen quam radix, quae fylveftris Valeriana: 

 radicumodorem valde aemulatur. 



Neapoli e monte Virgineo erutam ad Clufium mifit Fer. Imperatus. 



Nardum montanam radice oblonga C. B. cum Parkinfbno noftro huc omnino referendam cen- 

 feOj cum radix vel ratione loci vel ex aliquo accidente facile variare poffit. 



Nardus Celtica calfacit &c ficcat, viriumque earundem eft cum fpica Indica : majore tarnen cum 

 utilitate adhibetur in urina cienda, ventriculo roborando, flatibus difcutiendis. Extrinfecus additur 

 malagmatis unguentifque calefacientibus. Schrod. Pannonibus frequens ejus ufiis eft in capitis 

 lotionibus. 



Nobis ut genere & facie externa cum Valeriana, ita & viribus convenire videtur. 



Cap. III. 



De Vakrianellis. 



OB aliqualem formae fimilitudinem Valerianis accenfentur hae plantae. A Valcrianis tamen 

 genere diffemnt, cum femina pappofa non habeant, proutillae. ^ Praeterea caule dichoto- 

 mo feu rn binos ramos femper divaricato non a Valerianis fblumfed &ab aliisomnibus 

 quas novimus herbarum generibus difFerunt, & primo ftatim afpedu dignofcuntur. 



A. I. Valeriana campefiris inodora major C. B. Latluca agnina Ger. Park. Loctifta herba prior 



J. B. %m-ib$ %tttmc o? Com^alfet. 

 f-B. 



Parum interdum palmum fuperatj alias dodrantalis, radice donata tenui, ad imum fibrofaj gu- 

 ftu fubdulci & fere lnfipido : folia tenera & delicata, longitudine femunciali, unciali aut fextanta- 

 lij latitudine trientem unciae parum excedentia, colore herbaceo, fubrotunda, nullo pediculoap- 

 penfa, fapore fere eodem cum radice ; a qua unica caules plures, angulofi, tenues brachiatij bina- 

 que ramulorum conjugatione femper divifi. Inter foliola fummorum ramulorum fiofculi fimul ah- 

 quot pulchellij albidi aut diluta purpura languentes, oblongi, in quinque lacinias difle&i apices am- 

 ple<5hmtur tenmffimos, obtutum fere fugientes. Semina rotunda, comprefla parumper, in fummo 

 acuta, & per obliquum rugis quibufdam exarata, albicantia, fatis magna pro plantulse modo, atque 

 antequam perfe<5te ficcefeant defluentia. 



Locut. Frequens eft in agris, vineis & hortis, tefte Tabernam. & experientia. 



Vrres'. Refrigerans eft haec herba & nonnihil hume&ans, facultate ac temperamento Laftucae haud 



diffimilis; cujusloco hybernis & primisVeris menfibus infertur, ac cum aceto,fale &c oleo jucunde 

 editur, velut alia acetana, mterquaehaud poftremum locum obtinet. J.B. 



Agni hujus paftu mukum deledantur & juvantur impinguanturque,ut aiunt, unde nomen Laftu- 

 ca: agninae obtinuit. 



A. a. LaBucaagninafeuValerianeUafoliisferratis. Locufta alterafoltis ferratis J.B. An Va- 

 terianafyfoeftrts foltis tenuijftme divifis C. B ? ^mall COJlt^aftet 0J Valenan 

 iDttl) jaggCD Ica"bCiGf* An Valer. min. annua Par ? 



Radix eifimplex, alba, paucis fibris donata, tenuis. Folia quam Laftucae agninx vulgans mi- 

 nora & anguftiora ; quse in fupenore caulis parte exiftunt [ ad divancationes fcilicet ] ex adverfo 

 bma, altiiis incifa ieu ferrata. Caulis dodrantalis & interdum pedalis, eredus, rigidus fed tamen 

 tenuiSj ftnatus, fubhirfutus, in binos ramos divaricatur, 8c hi rurfiis in binos ramulos, & deinceps 



ramuli 



