518 Historia. Plantarum. 



Cap. VI. 



De Satureia. 



Lccus. 



S 



Atureiaaliis afaturandodi&a eft, qubd cibis loco condimenti addatur: Aliia Satyris nomen 

 traxifle putant, quia coitus marcefcentes ftimulat. Gracis Thymbra di&a eft, forte *m 4* 

 SvW ob fragrantiam C. B. Et tamen Columella diftingmt Thymbram a Satm-eia, 



Et Satureia Thymi referens Thymbraquefaporem. 



I. Satureia duriorJ.B. montana C. B. hortenfis Ger. vulgaris Park. Winttt <$at)0UttI, id efl 



Satureia hyberna. 



Folia huic anguftiora quam aeftivae hortenfi, pracipue qua: primo exeunt, multo duriora, inque 

 acutos & pungentes apices definentia, dilutiiis viridia. Caules teretes, hirfuti, genicuhs multo cre- 

 brionbus quam in fativa intercepti, unde & folia & ramuli frequentiores & numerofiores fixnt. At- 

 que hac nota fbla primo ftatim afpe&u a priore poflit diftingui. Ramuli in hac fpecie non in pa- 

 rem longitudinem excurrunt ac in illa. Flores ex alis foliorum hinc inde exeunt, m pediculo com- 

 muni longiufculo, duo trefve fimul, interdum etiam finguli, galeati, galea interdum reflexa, labello 

 trifido, colore ex albo languide purpurafcente. Calix floris in quinque longa, angufta fegmenta 

 dividitur. Planta fruticofa eft & in multos annos vivax. Sapore & odore cum seftiva con- 



venit. 



In Gallia Narbonenfi circa Monfpelium, Nemaufiim, &c. in collibus : invenimus etiam in He- 

 truria in alveo cujufdam torrentis non longe a Radicofano copiose. 



1. Satureia hortenjis Park. aftiva hortenfls Ger. fativa J. B. hortenjis, Jive Cunila fativa Tlinii 



C.B. ^ummer ^atiourp. 



Lignofa nititur radice & fimplici, fibras majufculas emittente, ex qua virgulta furgunt pedcm 

 aut cubitum alta, teretia, rubefcentia, fubhirfuta, geniculis certis diftin&a, ad quorum fingula 

 folia nafcuntur Hyflbpi vulgaris, nonnihil hirfuta, crebris foraminulis non tamen perviis erofa 

 odore fiiavi vehementi [J. B. Thymi vulgaris mitiore] fapore acri. Caules ramofi funt ramulis ex 

 adverfb binis, e foliorum alis exeuntibus, & ipfbs etiam caules longitudine excedentibus. E foho- 

 rum alis exeunt flofculi plures fimul, pediculis brevibus, e cahcibus in quinque acuta & angufta 

 fegmenta divifis, ipfi in quatuor lacinias partiti, ex albo purpurafcentes. Semina parva, fufca, 

 quam Thymi tamen majora. 



Planta eft aeftiva nec per hyemem durare poteft ; unde quotannis feri debet. 

 Locus. In agris circa Caflelneuf non longe a Monfpelio copiose & fponte ortam obfervavimus. 



Vircs. Eft mter herbas calidas & acres, quse urinam & menfes movent : facultatibus cum Thymo & 



Serpyllo convenire aiunt. Nobis potius ut facie fic vinbus ad Hyflbpum accedere videtur. 



Ufus eft, inquit Schroderus, m affedtibus ventriculi, cruditate, anorexia, &c. [proindeque con- 

 dimentum pauperum effe fcribit Tragus : nam omnibus eduliis tam carnium quam pifcium concoqui, 

 &c.] Peclorts, Afthmate ; uteri, menfibus obftru&is : vifum acuit. Extrinfecus difcutit tumores, 

 dolorefque aunum fedat. 



Ufus ejusfrequens eftin culina inter alia olera. Cum phafeolis & aliis flatuofis utiliter incoqui- 

 tur & editur. Fabis cum Selino incifa & infrixa edulium gratum, Belgis frequens habetur. Lob. 



Pauperes in Germania Brafficas capitatas hac herba condiunt, qui fit ut illac jucundiffimum odo- 

 rem ac faporem gratiffimum mde accipiant. J. B. 



Plantam hanc quamvis annua fit & herbaceam ob convenientiam in foliis, odore reliquifque no- 

 tis cum Satureia duriore feu hyemali ab ea non feparandam putavimus. 



;. Satureia S. Juliani Ger. fpcata S. Juliam Park. Sat. fpcata C. B. Sat. foliis tenuibus, flve. 

 tenuifolia S. Juliani quorundam J. B. 



Ad.Lob. 



In Tyrrheni marjs afperis & falebrohs S.JulianiHetrufci magno proventu oritur, virgultis exili- 

 bus, palmum alus, farmentofis, lignofis: foliis ab imo crebris, Thymi Cretici, fed anguftioribus, 

 Iongiufcuiis, fpicam brevem fummo gerentibus, flofculis copiofis intextam : guftu acri & odoro, u- 

 niverfaexobfbleta purpura albicat, Thymo majore minor, minon fere par. 

 Locus. In colhbus Meflanenlis agri in Sicilia non minus frequentem obfervavimus quam in monte S.Ju- 



liani. Crefcit & in ipfis Fiorentise urbis muris. 



Saxifragam pnmam Matth. C.Bauhinus pro hac planta habet: Parkinfbnus nofter pro diverfa 

 fub titulo Saxifrag* vera Diofcoridis Matthioli. Tum a Serpyllo cui alias naicendi modo fimilis eft, 

 tum a Satureia dfflert, qubd tum odore liiavi, tum fapore acri, qm illis infunt, careat. Confule n 

 placet Parkinfbnum. 



4. Satu- 



