Lib. X. T)e Herbis VerticiUatis herbaceis. 5 5 1 



Quamplurimse autem huicherba: virtutes attribuuntur quoquo modo fiimptx. Sic brevker Schro» Vires, 

 derus; Acns eft &c amara : Difcutit, atten. aperit & abflergit. Inprimis cephaliea eft, epatica, 

 fplenetica, thoracica, uterina necnon 5c vulneraria, & demum diuretica. Hinc ulu externo & in- 

 terno creberrime venit, prscipue in morbis capitis. 



Foliorum exiiccatorum & concifbrum vel feorfim, vel cum^Tabaco mixtorum & tubis inferftonirn 

 fumum ore haunre & reddere fblent nonnulh in capitis affe&ibus. Quae de Betonica Veteres ha- 

 bent apud ipfos vide. 



Octemm in hac herba id obfervandum radicum facultates longe difpares a-foliorum & florum vi- 

 ribus, utpote quse multum ftomacho, orique ingrata?, naufeam, rugitus, vomitumque cieant ; fo- 

 lia e contra odora, aromatica, & grato fapore, nonnihil roborante, cibo & medicamento naturae 

 amica. 



Pfeudo-thea eBetonicar, Scorodonia? Sc Chamaepityos foliis exficcatis parata, edulcorata & calida 

 pota in podagra, cephalalgia & nervorum arFe&ibus admiranda: efficacix medicamentum eft 

 D. Bowle. 



Bl. Plantarum omnium fucci expreffi, poftquam ahqnandiu fteterint, & fircibus fubfidentibus 

 clan evafennt, aliqua rubons tinciura perfufi apparent, ahi dilutiore, fituratiore alii. 



Ex ommbus qilos expertus^ fum Betomca? vulgaris dilutiffimus eft, & minime coloratus. Habui 

 a. D. Sam. Fijher Shefteldenfi Medico. 



Obfervavi multos Arthnticos curatos fuifle quotidiano ufu Betonica: [florum fohorumque]in 

 jufculis, acetariis, potu & balneis, ied exquifitam obfervabant victus rationem, corpus per mtervalla 

 expurgabant & fonticulbs aliquot geftabant. Fabnc. Hildan. Cent.III. ObC 32. 



* 4. Betonica fruticefcens Bontii. 



Bont. 



Maculas fert in folus fuis quales in Pulmonaria videmus : Flores tamen feu fpicx ejus eam de Be- 

 tonica: genere efle arguunt : colore funt flofculi, qui mille fere in una fpica exiftunt, ex pallido cya- 

 nei, quales funt flores Ronfmdrirth 



Pulmonibus hujus decoclxim utile efle fertur, fputo fanguinis, phthifi, afthmati, denique conducit vires. 

 ad id quod Sakit hatii Indi vocant, feu morbos cordis ; Cordis autem nomine non tantum Cor 

 jpfum, fed Flepar, Pulmonem, Lienem denique infigniunt. 



Inda: porro mulieres fiiccum hujus planta: expreffum ac viridem excellens Antidotum dicunt efle 

 adversus morfus Serpentum, Scorpionum, Scolopendrarum 5c cseteros venenatos i&us. 



Cap. XII. 



De Trunella poims Brunella. 



BRunella: vox originis eft Germanica:. Ita autem dicira eft hsec herba, qubd ufus maximus ipfi- 

 us fit in Caufb Ungarico, [ ardore faucium ac gutturis ] quem Germani Die Braune vocant. 

 Spicis brevibus habitioribus cum Betomca convenit, pamtate fua & foliis circum oras 

 sequalibus & non crenatisab eadem differt. Quinetiam Betonica mfra fpicamadaliquam diftanti- 

 am unicum obtinet florum verticillum, quod in Prunella non cernitur. 



A. I. Prunella Gtv.vulgaris Parlc. flore minore vulgaris J. B. Btunella major folio non dijfeilo 



C.B. Comition <&eif tye&L 



E radice parva, oblique a&a, fibris aliquot majufculis donata emergunt. caules dddrantales aut 

 etiam pedales & altiores, quadrati, hirfiiti, e geniculis inferionbus fibns demiffis reptantes, ramofi. 

 Folia ad intervalla pedicuiis longiufculis ha?rentia Majorana? fylv. aut Ocymi fimilia fed majora, hif- 

 fiita, denticulis in margine vix confpicuis incifa. Flores in fummis caulibus & ramulis verticilhs den- 

 fe ftipatis in formam Ipicaj habkioris congefti, galeati, purpurei. Singulos autem filorum verticil- 

 los fex floribus compofitos bina oppofita excipiunt folia, lis qux incaulelonge diffimilia, triangula, 

 lata bafi caulem amplexa, in acutum mucronem definentia, concava, membranacea, & omnino 

 qualia in Sclarea vulgan cernuntur. Singula autem folia tres florum calices finu fuo comple&un- 

 tur, hirfutos, in duas praecipue lacinias divifosfupenorem&inferiorem quonun inferiorin duo ie- 

 gmenta acutadenuo finditiu-. 



ln pafcuis ubique luxuriat. Aliquanto ferius floret apnd nos in Anglia, rarb ante medium Jiuii- Locw, 

 um. Floris colore variat albo 8c carneo. 



2. Prunella flore albo parvo, flolio laciniato].~B. Bnmella flolio laciniatoCQ. Vrunella Lobelii Gsv? 

 Sjmfhpumfetraum Lobelii ? SaciniatC& <£df4jcaji tDIti) a fttiali UJljttC fjOlJDC^ 



J.B. 



Folia huic multa e radice fibrofa ex longis pediculis, qua:dam palmana, oblonga, uncia digiti an- 

 guftiora, pilofa ; ultra medium caulis pedalis duo magnis laciniis diflecla, comu cervinum reprarfen- 

 tantia, itemque alia duo juxtaflorum caput, unciam & femis longum, latum unam, paucionbus laeiniis 

 prsedita. Flores mter fquamas continentur hiantes,albi,& nonnunquam rubelh, mediocriter eminentes. 



Gaudere herbofis & gramineis locis, itemque aliis qua: a fluminibus nonnunquam inundantur au- Locus. 

 tor eft Clufius. Floret maturiiis Prunella flore magno nempeMaio, tametfi etiam Junio. 



^. Prunclla 



