Lib. XIII. T>e Herbis "Bctcciferis. $jp~ 



i . Quauh-chilli Mexicanis di&um, omnmm minimum, fructu Oleaftrj baceas iorma &. magm- 

 tudine lmitante, cseteris omnibus acriore & urcntiore. 



a. Chiltecpn a culicibus, quos fru&us ejus colore & parvitate videtur imitari. Hujus tres difEjren- 

 tiae funt, natali iolum loco & tempore quo leguntur diftin£tas : vide i\ placet Autorem, p. i %6. 



3. Zenalchilli di&um a (ble : lrnguis emm locis ceflantibus jam imbnbus, 1. e. Auguflo & Septem- 

 bn folet feri. 



4. Diftum Chikhoz,ili, a colore quo tingit croceo quae eo parantur condimenta : fex, feptemve 

 dig. longum eft, mediocriter tenue, interdum ex albo rubefcens, interdum vero inclinans in paf- 

 feum- 



5. Tz>inquahujo i. e. montanum, gracile eft & quinque dig, longum, colore coralli. 



6. Tefo-cbiUi vocatum a mollitudine, longum eft, amplum, particeps dulcedinis, rubri coloris atq, 

 adeo mitis acrimoniae, utcum TlaoUi feu placentis Qxtntico Indko paratis mandi confuefcat. Fumo 

 exiccatum hoc genus in annuos ufus reponitur. 



7. MtlchilU di&um haud minus praecedenti, fed in acutum tenuemque fenfim mucronem defi- 

 nens, tandem quoque rubefcens. 



Praeter memoratas alias quoque reperiri fpecies haud dubium : & forte earum numerus incertus 

 eft, novis quotidie exfemine fubnafcentibus : ut m ahis Plantarum generibus : Nihil tamefi affirmo, 

 quoniam nondum periculum feci. Cum tamen omnium folia Solano fimilia & paene paria fint, aut 

 media inter Solani & Lauri folia ; & flores pentapetali, candidi, Solani ; e quibus filiquae onuntur, 

 primo vuides, mox majori expartein rubrum, & demum in pafleum colorem inclinantes, refertae 

 parvo femine, exili, candicante compreflb atque in orbem efformato, acris guftus atque urentis 

 naturce ; totaque fere differentia in rru<5tuum forma aliifque accidentibus coniiftat, verifimile no- 

 bis videtur non differre fpecie quae pro diverfis a Botanicis proponuntur generibus. 



Eft (inquitFr.GregoriusReg.) Piper hoc Americanum tanti acrimonia praeditum ut eiulceret Vires & 

 & puftulas excitet ubicunque applicatur, neque fblum id praeftat, fed etiam filiquas tantummodo Vfus. 

 aperiendo & femen eximendoadeb acns exhalat vapor, ut per nares penetrans cerebrum fubeat, & 

 ex eo ehciat tantam eamque lentam & vifcidam materiam, ut admiratione dignum fit, quin & guttur 

 ingrediens tuftim excitat, & adeb vehementem vomitum ut omnia vifcera rejici debere videantur ; 

 filiquas praeterea & mternas partes confringendo fternutamenta vald£ excitat, & manibus confra- 

 das traitando tantam m iis inflammationem parir, ut ahquot horarum fpario aduri videantur, re- 

 mediumque petendum fit ab aquse frigidae aut vini lotione. Haec omnia fum expertus, inquit, dum 

 fernen e filiquis eximebam. Quinimo in lgnem inje&ae filiquar gravem & tetrum excitant odorem 

 qui naufeam & faftidium adftantibus provocat. Imbfi filtaua yarticula prunis injiciatur mtra tricVmi- 

 um aliudve cwcclave, fumm naribus exceptus omnibus quotquot in eo adfunt cerebri membranas -veUicando 

 immania & continuafiernutamenta movet, qua non cejjant donec vel fumus diffletur aere extern» admijfo, 

 <vel paulatim evanuerit, fuligme fcilicet pracipitata, ut fapius experti Jumus. 



Brafilienfes hazc timenta, ut vocant Lufitani, conterunt cum fale, & mixturam illam vocant ln- 

 qttitayu, eamque ufurpant ad cibos inter manducandum, ut nos Salem. Eandem quoque mifcent 

 cum farina & pifcibus codis exemptis fpinis, ac mixturam illam appellant Pira-quiya, quam ufur- 

 pant iter facientes. Bene fapit & durat ad aiiquot dies. 



Modum praparandi hujus filiquas ad ufiim docet frater Gregorius. In umbra primo ficcant, de- 

 inde ciira eisuti volunt, cumfarina in vafe ad id apto lento igne exficcant : Exiccatas &a farina 

 ac pediculis fiiis hberatas forcipe una cum feminibus fuis minutiffime incidunt, &ad fingulas fic in- 

 cifarum uncias pollinis farinae libram addunt, & cum fermento panis inftar pinfunt, maflam pro- 

 be fermentatam clibano coquunt, codam in taleas fcindunt, &: denuo coquunt mftar bifcodi, tan- 

 dem minutiffime terunt & per cnbrum tranfmittunt. 



Admirabilis, inquit, eft hic pulvis ad condiendum omne genus cibi : valenter enim ventriculi 

 &; mteftinorum flatus difcutit, orexin excitat, cibis praefertim humidis & flatuoiis infperfus bonum 

 faporem conciliat, atqueetiamvino; concodionem juvat, unnam & menies evocat , pituitofbs hu- 

 mores undecunque, potiffimum coxx adharrefcentes articulis difcutit 8c evacuat. 



A 



Cap. XXIII. 



De Solano lethali five Be/Ja Donna. 



Praecedentibus Soianis non fpecie tantiim fed & genere differre nobis videtur, quantum- 

 vis nomen commune habeat. Flores habet campaniformes concavos, & tubuioibs, reli- 

 quae notae ex defcriptione peti poflunt. 



A I. Solanum lethaleVa.vk. Ger. melanocerafos C. B. Sol. manicum multis five BeUa Donna. 



J-B. 



Totiun pulvillum opacat perniciofa Solani BeUa JDoma diclti luxuries : namque ex radice crafla 

 tribus cubitis altiores caules erigit, pollice craffiores hirfutos, quiin tubercraflefcentes, m multos ra- 

 mos indidem fere exortos brachiantur : folta Solani hortenfis forma, non finuata, & plufquam du- 

 plo triploque majora , utrinque pilofa, fiiperne atrovirentia, inferne verb herbida. Flores ftnati, 

 ex foliorum alis concavi, Campanulamm inftar, in quinque lacinias divifi, colore intus quidem 



lundo. 



