y 1 6 Historia Plantarum. 



C a p. IIL 



De Gentiana. 



GEntium Illyricorum regem omnes hujus herbae inventorem faciunt, eique nomen firum im- 

 pofuifle aiunt. 

 Gentianae notae genericae funt folia nervofa, in caulibusex adverfo bina, flores calathoi- 

 des, margine in lacinias aliquot totidem folia imitantes plerunque divifb, fapor amarus. 



§. Gentian<e wajores* 

 I» Gentiana majorGtt. major lutea C. B. Park. vulgaris major Elkbori albi folio J. B. fSfifc 



moft common gtcat Ccntian, o? f cftoo?t, 



Foha Hellebori albi foliis paria, circa radicem multa, per caules ex adverfb fita, eofdem pediculis 

 connatis ample<5tentia, nervis tnbus aut quinque Plantagineis diftinftaj glabra, polita, lucida, hifque 

 notis ab Hellebori albi foliis diftindra. Cauks cubitaleSjbicubitales, ac etiam interdum hominis altitu- 

 dinem aflequentesj fingulares, laeves. E foliorum fuperiorum minorum finu flores verticillorummodo 

 difpofiti erumpunt, calycibus inclufi primum,poftea intumefcentesjexplicantur, qui finguli longiufculi 

 & lutei : fequuntur vafcula oblongaj in duas fe partes aperientiaj in quibus femen numerofumj le- 

 viter rubensj ad Leucoii femen accedensj laeyius. Radix crafla, longaj multifidaj intus flavefcens, 

 lapore infigniter amaro : quae cum fit fungofa, ficcata infigniter corrugaturj ac externe mfTefcit. 

 Locus. In montium pratis & pafcuis vanis in locis obfervavi ( inquit J. Bauhinus ) florentem Junio, & 



femen maturantem Augufto. Nos in montibus circa Genevam copiofam vidimus, nec minus in 

 Alpium pafcuis montofis. 

 Vires. Radix hujus plantae ( quae praecipue in ufu eft ) alexipharmaca cenfetur. Ufus praecip. in pefte 



aliifque venenatis affectibus ; in obftrucftione epatis & lieniSj &c. & hinc in hydrope, tum in fuf- 

 focatione uterij in lmbecilhtate ventriculi, lumbriciSj febnbus intermittentibuSj morfu canis rabi- 

 di, &c. Extrinfecus adhibetur creberrime in vulnenbus ac fonticulis mundificandis, in morfu canis 

 rabidi arcendo ( cum Theriaco impofita ) Schrod. Chirurgi ex ea efficiunt turundas ad ulcera & 

 vulnera dilatanda. D. Palmer. 



Ad canis rabidi morfum & ad ventriculi imbecillitatem exhibetur radicis pulvis e vino potandus. 

 Ad febres pellendas aqua deftillata, vel fuccus infpiflatus magnitudine Caftaneae aut nucis juglan- 

 disj [dirmdnimejus uno die, alterum poftndie ] deglutiendus. Schro derus fiiccum hunc crebernmi 

 efle usus fcnbit rn febnbus intermittentibus, in quibusante paroxyfmum a %\$. ad £j. aut 9iv. ex- 

 hibetur felici cum fiicceflu. 



Gentiana & fblirana & fvetus expenmentum tentantibus) tantillo nucis vomicae fbciata nobis 

 quoque olim ln gregarus haud pariun certaj xquivalens aut conftantius quid quam nunc carior illa 

 China Chmae feu pulvis patrum praeftitit. Dan. Ludovicus de Pharmac. moderno feculo applican- 

 da, p. 2.57. Communicavit D. Tancred. Robinfon. Dolaeus Lib. 3. Cap. ia. S. 12. Inter febrifuga 

 Chinae de China a plerifque aequiparari Gentianam fcribit, quae ltidem cum vmo exhiberi poteft, vel 

 in forma extra&i m pilufis, vel in decofto. 



Putredinis Gentiana hoftis infeftiffima & veneni mors (inquit Lobel.) Pefti adebpraefens reme- 

 diunij ut non modb homini fed etiam brucis, incolumitatem tueatur, & amiflam reftaurat, eoque 

 fblita Helvetia iftam cum Flammula porcis propinare ne anima in vivo cadavere puteret. 



Simlerus in defcriptione Alpium refert paftoresuti Gentianis ad ubera vaccarum, fi a muribusA- 

 raneis aut aliis beftiis venenatis laedantur. 



. Puer quidam integro anno caecus Rad. Gentiana: incifae & in vino ad dimidiae partJs confumptio- 



nem co&ae decoito oculis fiphunculo inje&o mane\, per tres vel quatuor dies., convaluit. Oculos 



*Ol>ferv. 175. autem vellicabat & dolorem excitabat. Ex * Obferv. Reufheri a Velichio editis excerpfit D.Soame. 



* 2. Gentidna magna flore purpureo & albo J. B. major purpurea C. B. major flore purpureo, & 

 major flore albo Park. major purpurea 1. Clujii Ger. emac. (J35jcat jOUVjpJc <(5cntiailr 



Cluf. 

 A yulgari majore luteo flore nihil forma differt ; etenim ampla habet folia, Ellebori albi foliis haud 

 multum abfimihaj fed tenenora & faturatiore viriditate fplendentia : caules digitali aut pollican inter- 

 dum craffitudineprxditosj rotundoSjCubitaleSj nonnunquam bicubitaleSj geniculatoSj quos ambiuntfi- 

 milia foha, aliquantulum tamen anguftiora, ex adverfb fibi oppofita. Extremos caules ambiunt 

 bina; aut ternae confertorum florum coronafj qui non funt lutei aut ffellati, ut in vulgari majore, 

 fed pui -pureij majores, concavi, in fenas aut plures lacinias obtufas extremis oris fedti, & purpureis 

 quibufdam pundis, inferiore & interiore parte, qua candidiores & dilutiores funt, diftindi, orloris 

 expertes, totidem quot funt laciniae ftammibus longum & bifidum vafculum interne ambientibus, 

 in quo condnetur copiofum femen, planura, paleaceum, minus quam in llla flava majore ftellato 

 floi-e, fubi afum. Radix craila longaj fcris plerunque flava, intus alba^ impense amara, digitaiibus 

 fibris iubinde pi aedita eft, fingulis annis nova germina ( quemadmodum major flava ) praferens, & 



muko 



