Lib. XVI. T>e Herbls fiore tetrapetalo Ji/iquojis. g 1 



rotundae turbinata* non abfimilis, fed difcretu facilis cnipiore rugofioreque & uberiore folio 



Apud nos in Anglia, & ut puto apud Flandros etiam & Germanos, Rapum lllud quod bobusVa- 

 ginandis in agris leritur, idemmet eft quod radicis gratia vel in hortis colitur vel etiam in agris fe- 

 ritur. Verum quidem eft, fi vel nimis dense' fuccrefcat, vel etiam foliis luxuriet, radiccm non gran- 

 defcere, aut in caput extuberare; fed exilem manere. Verum hoc accidentarium eft & Rapo fati- 

 voevenit, necfpeciei diverfitatem arguit: ldeoque hortulani noftn cum Rapas ferunt, plantarum 

 exonentium plus dimidiam partem eyellunt & exftirpant ut locus reliquis fuppetat, aliter enim ra- 

 dices grandeicere & in latitudinem fe difflindere nequeunt: nec ofScit Raporum au£hu a jumen- 

 tis aut ovibus depafci, quin potius cum folia demordentur & coercentur, radices m magnitudlnem 

 magis proficerent, ni a pedibus depafcentium animahum violarentur. Quocirca nullum adhuc fyl- 

 veftre Rapum agnofcimus a fativo fpecie diveriiun. Nec moratur, quod Gerardus noftras oleum 

 noftratibus vulgo iJapC <©il i.e. okum Rapi di&um, ab hujus femine, (quod in infula Elieafi m hunc 

 uiiim copiose ieri affirmat) tufb & preftb elici fcribat. Eft emm (nt multtim fallorj Napus fylve- 

 ftris, qui lbidem ieritur ad oleum itape <©tl di<Sf.um conficiendum., aut Braflicse fylveftris fpecies. 

 Ex quo harc fcripfi, Indicem Plantarum circa Monfpelium nafcentium a Petro Ma^nol M.D. editum 

 na&us, invenio ibidem pro diftm&a fpecie propofitum Rapiun fylveftre non bulbofum, quod Autor 

 fe Septembri menfe cum iloribus collegifle ailerit in herbidis fatis & pratenfibus locis circa Boutone- 

 tum. Utinam certas notas nobis de l : .fler quibus poflemus diftinguere Rapum fylveitre a farivo : nam 

 quod ad radicem attinet, illa in iativo, utdixi, nonraro tenuis & gracilis evadit. 



Radix culinaria eft, modicum nutrit, innationem parit, humentem ac laxam carnem generat. Vires. 

 Quamobrem ( inquit J. Bauhinus) ut ld vitium eraendetur, iblent nonnulli eam cum la£te decoque- 

 re, ut palato magis arrideat , & efKcacius nutriat. Noftrates decoda: fucci aquei partem exprime- 

 re, deinde butyro & pipere condire iolent. Urinam ciet, & genitale femen auget: Ventrcmnec 

 fiftit necmovet. 



Seminis ufus praxip. eft in Antidotis. Venerem excitat, variolaique & morbillos expellit, femi- 

 drachmx pondere potum. Matth. 



Raporumfuccus& julculum in quo decoquuntur commendantur ad febrem quartanam abigendam, 

 Raporum crudorem comeftorum in Scorbuto fanando efficaciam experti iiint nofirates, qui pri<- 

 mi in Terra nova di&a America: infula fedes fixerunt. 



Raporum longorum aflatorum fuccus cum faccharo ad tuffim infantium usus eft non contemnen- 

 di. Schwenek. 



Rapi orbiculati, fub cinere calente affi infimus orbiculus caiidiffimus, poft aures applicitus magna 

 cfficacia revelht, capitiique & dentium dolores citillime fedat, rnagno fecreto. Idem. 



Rapum extrinfecus adhibetur m ulceribus crurum &c. optimo fucceffu, ut in mammarum turao- 

 ribus, alibique in tumonbus fcrophulofis & fcorbuticis. D Needham. 



Defperata tuffis orta ab affiduo ufu fucci hmonum tandem curata erat ab ufu deco6li raporum. 

 TdpiObferv.^.%\\. 



In aphthis plebs noftra (de Hollandis loquitur) ufu & medicorum prsceptis edoda, pofthabitis 

 omnibus operofioribus & fumptuofionbus medicamentis,^ tutiffime utitur vel folo Raporum jufculo 

 faccharoedulcorato, vel fitempeftasanni ld negat, fola cerevifia tenui faccharata. Qax duo ubi 

 intepuerunt, omnes oris partes alluendo, & in lmas fauces defcendendo, non modo aphtharum 

 acrimoniam, fi quse ftt, placant, fed omnes etiam quahtates exceffivas mitigant, atque hoc padlo 

 maturationem perficiunt. Ketelaer in Commentario medico de Aphthis. Habui mter aUa multa a. Cl. vi- 

 voD.Edv.Hulfio M.D. 



Raparum deco&um, tam crudarum, quam prius aflatarum copiofiushauftum eft laudatum inlleo; 

 item jufcula decodioms raparum, q\xx & leniunt, & blande fimul abftergunt. Ab eodem ex 

 Ettmulleri prax. cap. de lleo. 



Cap. XIV. 

 De Napo. 



i. Nafns J.B. Napufativa CB. Bunias Ger. $lafcefcD gClttle, 



J.B. 



CAule aflurgit cubitali & altiorej multis alis concavo : folia parte infima pinnis caulem ramof 

 que ample6tuntur pediculis deftituta, aut iis membraneis haerentia, & inferiora quidem fr 

 nuata, fuperiora non item, in acumen definunt : [Lobeho folia miniis fcabra quamRapo.] 

 Flores lutei Braffics femen quoque fimile aliquatenus in filiquts longis ; at radix Rapitia eft, minus 

 tamen in ventrem extuberans, altiulque demifla, fapore carnis compadtioris candidx acriufculo, 

 [fuaviore quam Rapi Longi, cibifque delicatiore Lok'} Color radicis plerunque candidus, mterdum 

 luteus aut croceus. 



In hortis feritur. Monfpelii copiose provenit, non tamen fponte, ut puto. ^ . 



Radices Napi calidiores fimt quam Rapi, iildem tamen vinbus pollent, ut eadem repetere non fit Viru\\ 

 opus. Semen potum venenorum vireshebetat, ob id & antidotis admiicetur, utTheriacse. 

 NapiGrotlandicivires in Scorbuto ab experimentis deprsdicat Th. Bartholinus Ad. Med. An.176. 



A. z. 



