Lib. XXI. T>e Herbls bulbofis. ! t a* 



aliquot tenuibus donata, & foris vel fulvefcente, fed magna ex parte nigrefcente membrana obdu6b~~~~~* 

 quae mterna parte lanuginofa eft, caftanearum corticis inftar, aliquando autem adeo denfb tomento 

 plena, ut molliffime recubet bulbus, qui fblidus eft, firmus, & velut albumen ovi co&um candidus 

 guftantfque dulcis, faltem non ingratus. 3 



2. Tulipa ferotina. 



Defcribente Clufio, majoreft amplitudine, Cuiritalem enim & tripedalem interdum habet caU- 

 lem, firmiorem, craffiorem, rotundum, fungofa materie plenum, & brevi etiam mcanaque veluti 

 lanugine, five efflorefcentia quadam afperfum. Hunc alternatim amplecluntur huateriia plerunque 

 folia, nonnunquam quina aut fena, carinata, firmiora quam in praxoce, utplurimum ereda, non 

 nutantia aut ad terram inflexa, atque oris interdum adeo reflexis, ut finuofa videantur, aliquando 

 omnia aequali. Summo cauli, qui pedali vel majore plerunque longitudine, im6 cubitali nonnun- 

 quam nudus fupra folia eminet, unicus infidet flos magnus & oblongus, cyathi modo concavus, fex 

 foliis conftans, extremo apice omnium mucronato vel orbiculato, aut tribus exterioribus duntaxat 

 mucronatis, interioribus orbiculatis, ut in praecoce, & e contra : caput ut in ilia triangulare, mem- 

 branaceurn, craffus utplurimum & prominulo ventre, quoa fummo dchifcente, {kxor&ines femims 

 planf, cartilaginofij fulvi aut rubefcentiSj majorifque quam in praecoce confpiciuntur. Radix 

 praecoci fimiliSj longiore tamen majoreque bulbo conftat plerunque, m reliquis cum llla con- 

 venit. 



Caulis huic interdum «r^uxxw©- & ramofus eft, quod proculdubio accidcntarium eft, & foli uber- 

 tati plantaeque luxuriei tribuendum. 



In hoc genere tam infignem colorum varietatem non deprehendit Clufius, fed flavas duntaxat, 

 vel ad auri colorem inclinantes, & rubras, unguibus plerunq, nigris, orbe aureo cincris ; eafque vel 

 odorato vel modoro flore. 



Caeterum harum ferotinarum Tuliparum, quae vel flavi, vel rubri coloris flore praedkae funtnulk 

 hactenus (inquit Clufiusj varietatem in fatione mihi pepererunt,nifi quod lnterdum ex rubraj femine 

 flavae, contra ex flavae femine rubrae natae fiint, unguibus fajpenumero variantibus. 



3. Tulipa dubia. 



Tulipae medio inter praecocem & ferotinam tempore florenteSj videlicet quaj marcefcente praco- 

 cium flore fuos explicantj &ferotimsflorere incipientibus jam fenefcunt, imo interdum cum illis 

 etiam florent, Dubiae quodammodo appellari poflunt, cum utriufque generis naturam referant. Sunt 

 verb inter eas nonnulls, quarum flores & ipfa planta ferotinarum magnitudinern azquant : aliar qua* 

 praecoces non fuperant, nec lllis forma fiint diffimiles, & illae qmdem vel ampliffimis noribus praeditar, 

 vel pratcoce non majonbus : fiint etiam quaedam pr«ecocibus humiliores. Harum differentias a fe ob- 

 fervatas late perfequitur Clufius. 



De Tulipis Obfervationes generales. 



Nobis non videtur opera: pretium fingulas enumerare, multo minus accuratius defcribere, curri 

 eas profpecie diftincfcisnon habeamus, quippe qubd feminio ortum fiuim debeantj nec famen ea- 

 rum fatum eafdem perpetuo varietates producat. Hinc novis quotannis e femine exorientibus ea- 

 rum numerus mfinitusj certe indefinitus aut indeterminatus eft, unde etiam conftat eas fpecies di- 

 ftincTas non efle, cum fpecierum numerus ici natura certus & determinatus fiuut * fupenusdixi- * L ^ |,- 

 mus. Quibus addi poteft hujus generis plantas colorum varietate & pulchritudinw maxime fpeclabi- 

 lesj fi in eodem loco abfq, cultura diu reftare finanturj degenerare paulatim & colores mutarej & 

 e variegatis unicolores evadere. E contra habuiffe fe refert Clufius Tulipam cujus flos cum prae- 

 cedentibus annis elegans ruber fuifletj poftea varie commixtus ex rubro & flavo inter fe confufis co- 

 loribus, modo flavo medium quafi folium occupantej modo rubro vel utroq, radiatim per oras dif 

 currentej f uerit. Simihter flavam qua? flavum &c rubrumj &; purpuream quae album & purpureum 

 colores varie inter fe commixtos Sc radiatim folia fecantes habuerint. Ac illud etiam obfervabat 

 quotquot fic nativum colorem mutarunt fubinde corrumpi fblita ; voluifle tamen antea hac colorum 

 varietate heri fui oculos obleclarej tanquam poftremum valedidurae. 



Hinc probabiliter colligitur colorum varietatem in Tulipis morbida? conftitutionis potius fympto- 

 ma effej quam luxuriantis naturae lufui, deberi. 



Praetereaj obfervante Clufioj non omnes Tuliparum flores diu in fua colons elcgantia &c venu- 

 ftate perdurant ; verum nonnullarum magis caduci brevi marcefcunt, aliorum firmiores funt, &c 

 coloris gratiam diutius retinentj prsfertim ferotinae & dubiae : omnes certe nubdo crelo fefe contra- 

 hunt, & pluvio facile corrumpunturj etiam ante quam expandi poffint mterdumj fi continui ca- 

 dantimbres: contra temperato Sole illuftrati explicantur & diurius conlervantur: at vehementi 

 etiam ejus ardore nimium excoclij & fuo humore exhaufti facile defluunt. Neq> omnes veriicolores, 

 tam pracoces quam ferotina?j fingulis annis eandem coloris gratiam perpetub retinentj fed alternis 

 variare i ipius obfervavi. Inftantias feu exempla vide apud Cluiium. 



Cjeterum, pergit Clufius, tametfi feminibus terrx mandatis Autumno ('inutilis enim .bulbofarum 

 & tuberofarum maxima ex parte verna eft fatio) hujus planta.* genus confervari fbleat : intcrdum ta- 

 men & nucleis majori bulbo adnatis propagatuij fed nulla inter praecoces Tulipas fe.tilior rubra &C 

 alba, omnium autem maxime ferotina rubra, qua^ adeb fcecunda eft, ut etiam femine fata, & vix 

 bima alias proles generet, bienmo aut triennio antequam florere incipiat, quod etiam faciunt ple- 

 raque dubiae. Solent enim omnes Tulipae nondum adultx, & antequam flores proferre incipiant, 

 utplurimum fingulis annis reciri & quafi ad perpendiculum in dodrantalem & palmarem altitudinem 



profundius 



