n8o 



HlSTORIA PLANTARUM. 



Locui, 



N 



Iris tllyrica 

 C.B. 



Vires (3 



Vjus. 



Cap. I. 

 De Iride tuherofa & fihrofa. 



'Omitiis rationem dedimus in capite de Iride bulbofa. : Notae chara&erifticae funt flores ennea- 

 petali, foha gladii figuram referentia, acie cauli obverfa. 



I. Ms vulgaris Ger. purpurea five vulgaris Park. Germanica Fuch. vulgaris Germanica five fyl- 

 vefiris C. B. vulgaris violacea five purpurea, hortenfis & fjlvefiris J. B. @fyz ttlOft 

 ' XfttAVLtU 



Cord. 



common purnle f lotoer-i 



Ab uno cefpite plura & erecla erigit cubito Iongiora folia, duum digitorum latitudine, rective- 

 nia, inferius in radicum capitibus conjun&aj ceu ex omnibus unum fiat, & fibi invicem inferta, 

 fingulorum aperto & incifo ventre feu carina alterius dorfum excipientCj fiiperius vero alae modo in 

 latitudinem explicita, & in mucronem gladii figura definentia : e quorum medio caulis aflurgit fe£ 

 quicubitalisj re&us, teres & glaber, veluti cinereo polline confperfus, facile abftergentibus cedente, 

 quinque aut fex geniculis interceptus, ex quibus fingula exeunt fine pediculo caulem ample&entia 

 foliaj inferioribus eo minora quo fiimmitati propinquiora ; in tres vel quatuor ramos divifus. Fleres 

 in fummitate poft medium Veris per intervalla erumpunt, primum convolutis in turbinem mem- 

 branis paullatim fe in novem folia explicantibus : ex his tria inferiora digitali funt longitudine 

 circa exortum anguftaj reliqua fiii parte uncia multo lationij deorfiim reflexa linguae figura, foris 

 lividi coloris in cinereo & circa principiumviridiaj intus vero purpureaj feu violacea, latis &IacT:eis 

 venis prope exortum, a fimbria produdis varia. Adhaeret iis in interiori finu, media folii parte, per 

 Iongitudinem exporrecfta lanugo, oblongis pilis inferius albis, fumma parte luteis compofitaj La- 

 nuginem cujufq, folii aliud parvum obtegit foliurrij in fiimmitatein duas partes difleftumj abutroq, 

 Jatere herbacei coloris [in nobis obfervato pallide ccerulei feu cinerei] in medio livido extante dorfo : 

 reliqua tria folia & ipfa linguae aut cochlearis formam habent, primis tamen latiora & paulld brevi- 

 ora exiftunt, & fiirfum reflexa junguntur : color his utrinq, in cinereo lividus [imo purpureus, 

 paullo tamen dilutior quam in propendentibus petalis] qua vero prioribus alterno pofitu adne- 

 diuntur purpureis & albis lineis a medio petalo ad latera utrinque productis ftriata funt. Triduum 

 vel quatriduum durat aut longius pro aeris conftitutione, deinde contrahitur & decidit, inferiusob- 

 longum ac fexangularem folhculum relinquens., intus in tria loculamenta interfeptum, in quibus 

 rotunda funt & oblonga femina. Radicibus nititur multisj invicem in latkudinem fibi adnatis^ 

 duum digitorum craffitudinej geniculatisj in tranfverfum ftriatisj per fuperficiem terrae fparfis, foris 

 modice in flavo rubentibus, intus candidis, ex inferiori parte longas tenuefque fibras in terram, 

 agentibus. Graviter tota herba, ut Sambucus fere, dum teritur fpirat, praefertim radix, guftu acri, 

 confumptoque fiiperfluo humore tandem odorata. 



Sylveftris ab hortenfi non videtur aliter difterre quam accidentibus a cultura ortis: fbliis mino- 

 ribusj & hyeme marcefcentibus, caule breviore, floribus praecocioribus & faturatius purpu- 

 reis, &c. 



Nafcitur editis & clivofis Iocis inter arbufta. 



a. Iris fiore albo J. B. hortenfis alba Germanica C B. Park. item alba Florentina eonmdem. Iris 

 alba, & Iris Florentina Ger. 



J- B - . 



Qui praecedentem refte norit, & hanc noverit, nullam quippe in radicibusj foliorum floramq, 

 forma differentiam notabilem animadvertimusj in quibus tamen utnfque coloris non modicum eft 

 difcrimen. Folia enim colore ad glaucum magis accedunt. Flores paucOj fed eo tamen grato, 

 odore prxditi, la&eo candore perfufi fiintj extimorum coftis non minus quam purpure^j extra 

 virentibusj quibus intus lutea crocomata refpondentj imorum autem foliorum margines lutea> ftris 

 percurrunt. 



Nos Iridem albam Florentinam a vulgari flore albo fpecie diverfam non facimus. DifFerentia 

 fbla eft in radicibuSj quar in Florentina majoresj craffioreSj fblidiores, candidiores, odoratiores, ut 

 recte J. B. Regioni forte calidiori diverfitas debetur. Sic Fceniculum dulce & Apium dulce in fri- 

 gidiores regiones tranflata paullatim in vulgaria degenerant. Forte etiam Florentina di&a f^tioni 

 primam fiiam originem debuit, nam ab eodem femine provemunt Irides flore odorato & inodoro, 

 cur non & radicibus. 



Non videtur J. B. propter colorem album particulatim vocanda Iris Florentina, cum utraque 

 abundentFiorentini, & utramque indifcnminatim fumant ; a bonitate autem potius utramque Flo- 

 rentinam denominari, non propter colorem. 



C. Bauhinus Iridem lllyricam a Florentina fpecie diverfam facit. Differentia eft in floris colore 

 qui in Florentina candidiffimus eft, in Illynea dilute coeruleus pallefcens, & odore remiffiore. 

 Nobis, his non obftantibusj eadem videtur. 



^ Iridis radix in vino aut cerevifia fufpenfa hanc dulcem confervatj illud jucundo tum odore tum 

 fapore commendatj lllius plane aemulo quem mora Rubi Idaei communicant, ut nos m vino rabi o 

 f^epius experti fumus. Sed & piftonbus ad parandum fermentum tnticei panis magnopere ufitara eft 

 Haec partim eTrag. hift. defumpta, parnmnoftrae fimt obfervationis. 



Plurimae hujus plantae radici virtutes a Veteribus & Neotericis attribuuntur. Sic breviter Schro 

 derus. Ufus praecip. in mucilagine feu tartaro pulmonum, tuffij afthmate, obftruftione menfium 



tormi' 



