iz+o 



HlSTORIA PlANTARUM. 



Quataor panis genera apud antiquos a tntico fiebant. 



i.' Siliginem panis, mhiyvmt, ex filigine, id eft, flore farinae,five puriflima, molhflima & tenuif 

 fima parte, ab omnibus furfuribus exactiffime repurgata. 



Tener & niveus mollique fdigine fatlifs. Juvenal. 



i, Similagwm, n^M>!mt, ex fimila feu fimilagine, id eft, farinae parte tenui quidem, fed fili- 

 gine impunore, utpote ex quo non omnes excufli funt furfures, fed crafliores tantum. 



%. Confufaneus, auw;wp©- & m/JiwW©-, ex farina omnes frumenti partes in fe continente, cui nihil 

 vel floris, vel furfurum deceflit. ^ 



4. Ciharitis, gregarius, fbrdidus, dytKcuos, fUTM&t, e furfuracea farina coaftus, ex quo molhflima 

 puriflimaque farina excufia eft. Nonnulli his addunt quintum genus, quod furfnraceum vocant, 

 •mlvexdv feu TnlvelTluj Athenazo, qui Canicaceus panis dicebatur, qubd in Canum fere gratia confici 

 folebat : Et hic ex Tritici extis conftat, quae Latini furfures, canicas & apludas vocant. 



Fiebat & olim (Marcello fides) e polline frumenti tenuiflimo, ad mok parietem adhxrefcente 

 indequc multis cum fordibus deterfb. 



Optimus ac faluberrimus panis eft qui concoftu facillimus ; talis autem eft, monente Galeno, qui 

 plurimum eft fermentatus, &pulcherrime fuba&us, quiquein clibano igne moderato fuerit aflatus. 

 In fumma (inquit C. Bauhinus) panis optima commendatio conftat Tritici bonitate, juftaque 

 ejus molitura ac piftura, cribri tenuitate, miftione plurima, fermenti, falifque modico ; dein appa- 

 ratu fubaftioneque exa&a, & proba co&ura, de quibus copiose differere noftri non eft mftituti. 



Notandum tamen in Anglia fpumam Cerevifiae concretam ufitatiflimum fermentum efle, nec 

 noftrates alio fere uti, nifi in hujus inopia. Hoc autem fermenti genus ( tefte Plinio ) apud Sep- 

 tentrionales olim in ufu fuit. GaUia & Hifyania frumento in fotum refoluto, quibus diximtts genenbus, 

 (fiumd itd concretd p-o fermento utuntur. Qua de caufa levior iUis quam cateris panis eft. Plm. hift. 

 lib. 18. cap. 7. Eft ergb, Phnii teftimonio, laudatiflimum hoc fermenti genus. 



Certumeft furfur vires abfterfbrias obtinere, quibus inteftina, fiintus fiimatur, ad deje&ionem 

 flimulantur. Hinc panis qui fit ex farina cui furfures ornnes excufli non funt, modb probe fer- 

 mentatus fit falubrior nobis videtur, fapidiorque etiam quam qui ex mero flore feu filigine. Ex- 

 trinfeciis mica panis ad eadem fere utilis eft ad quae farina triticea. Galenus fcribit cataplafma ex 

 pane fa&um magis digerere, quamquod ex Tritico fit, eb qubd Panis falem & fermentum adjuncTra 

 habeat, cujus fententia rationi confentanea videtur, & experientia etiam eam confirmat. 



Chondrus & Alica quid fint diximus in explicatione terminorum quantum fufficere videtur: ciim 

 enim jam in defuetudinem abierint, non eft cur de eorum praeparatione aut ufibusin cibo & medi- 

 cina admodum foliciti fimus. Qui pleniorem eorum explicationem defiderat C. BauhiniTheatrum 

 &J. Bauhini hiftoriam petat. 



Amylum etiam quid fit ibidem di&um eft : cujus vires & ufiis vide apud Bauhinum utrumque. 

 Amium Far ^ u P' ex Q &> naturale & faaitium : naturale eftcertum quoddam frumenti genus : faditium 



Plinius pro Farris farina, five pulte, five granodecorticato fumpfifle videtur, cum ex Verrii fententia 

 foribit Populum Romanum farre tantiim e frumento trecentis annisufum fuifie. Far ex Aetio 

 oftenditur efle quodvis frumenti genus, decorticatum, & ab utriculis repurgatum ac deinde in 

 partes aliquot confra&um & ficcatum. 



Athera, puls & gluten confiftentia tantum differunt, Athera enim pulticula liquida eft, infanti- 

 bus convemens quae ex farina tenuiore cum cerevifia tenui aliove liquore coquitur. 



Athera craffius & fblidius eft gluten, Gracis »>**> ex fimilagme & farina Tritici, quo chartae 

 glutinantur: quod propter eam quam habet glutinandi vim fanguinis excreationibus prodeft. 



In utnufque medio ni^Q- five puls eft, fblidior quidem ac fpiflior Athera, liquidior verb Glu- 

 tine, proinde minus glutine, plus autem quam Athera vifceraobftruens. Athera: aut potius pultis 

 genus eft, edulium quod Galenus ex multa Tritici farina la&i permixta fieri fcribit, quo hac a:tate 

 univerfa infenor Germania frequentiflime utitur. [ Pultem puto mtelligit quam nos ^affp^'pu&' 

 tsiltg vocamus] Cibus boni fucci & multi alimenti, fed eos qui eo aflidue utuntur offendens. Nam 

 in hepate obftru&iones parit, & calculos in renibus gignit, autore Galeno. J. B. 



Tragus eft res faditia. Fiebat autem ex diverfis Frumentorum generibus, ut ex Diofcoridis, Ga- 

 leni,Plmii locis ubi de eo agunt inter fe collatis patet. A Chondro & Ahca praeparatione potiflimum 

 difFert/ Chondrum fiquidem gypfum & arena perficiunt : Halicam creta emundat, Tragus fola 

 aqua maceratus excorticatur. 



* 8. Triticum Creticum Park. fylveftre Creticum C. B. 



Herba eft Tritico fimilis, folia & caules Tritici ferens, fpicafque aliquantulum afperas, nignores 

 & ariftas breviores, cujus grana Tritico fativo minora funt & altera parte obtufa, ita ut Secales gra- 

 na potius quam Tritici, semulentur. 

 Locus. Frequentiffime in Creta invenitur, & negligitur unde Honorius Belli ejus femina ad Clufium mifit 



'Agrioftari, quod Triticum fylveftre fignificat, nomine. Quare non abfque ratione Cretenfes, Dio- 

 doro Siculo referente, fibi perfuaferunt Triticum primb a Cerere in Creta inventum fuifle. 



* 9. Tritkum Trifolitanum Park. Zea Theofhrafti forte. 



E femine Tripoli allato in Anglia fatum culmo furrexit bicubitali, foliis quam Tritici noftratis 

 latioiibus ciiiclo, fpicis palmum longis, ariftis pradongis circumvallatis, granis Secales inftar nign- 

 cantibus. 



Cap. 



