Lib.XXII De Herbis graminifoliis culmiferis. ii±\ 



Cap. ir. 



De Secali. 



SEcale a fecando dicitur. Nam cum duo fint genera frugum, Frumentum & Legumen ; legumina 

 quidem manu leguntur velluntiirque : Secale ac frumenta alia fecantur. VoJJ. Etymolog. 

 Secale a Tritico difFert grano ftrigofiore, tenuiore &c nigriore, glumis non operco fed nu- 

 do: culmo elatiore. 



A. I. Secale Ger. J. B. vulgdtim Park. hjbernum vel majus C. B. M IC» v 



C.B. 



Radicibus eft multis, tenuibus, fibrofis *• foliis cum primum prodeunt rubefcentibus, dein ut reli- 

 quorum frumentorum virentibus, Tritici tenuioribus, longioribus ; culmis numerofis, fenis, feptenis, 

 etiam pluribus ( fi enim ante hyemem a. pluviofa tempeftate iJlaelum radices egerit, & in cefpitem 

 quafi evaferit, magni provcntus fpem facere fblet : quae plerunque adeo non fallit ut ex uno grano 

 duodeni & plures quandoque fpicati culmi exeant ) qui Triticeis graciliores, at firmioreSj longiores, 

 & ex vagina afpera graminea Arundinaceave, quaternis utplurimum, nonnunquam quinis interno- 

 diis diftin&i prodeunt, fpicis in verfus digeftis, ariftis brevibus, nequaquam innocentibus cinctis, & 

 aliquot quafi hamulis ferratis (caveat ergo quis ne ori fpicam indat) quod & in reliquorum frugum 

 ariftis notavimus. Flore eft luteolo, qualis in plerifque frumentis obfervatur ; & diu floret, adeb ut 

 quadragefimo tantum die a flore maturefcat, poftquam enim defloruit feptimanis quinque matura- 

 tur. At fpica cum floret ere£ta eft, quare rubigini cum imbres retinuent opportuna: Semine verb 

 praegnans procumbit &: deorfum propendet quia longior. Granum eft oblongum, ftrigofius, tenuius 

 Sc nigrius Tritico, glumis non opertum fed nudum, ideb caducum & fiepenumero fponte exiliens. 



Duas hujus fpecies conftituit C. Bauhinus, hybemum fci. feu majtts, & vernum feu seftivum Sc mi- Species feu 

 nus : quas fationis duntaxat tempore, & accidentibus inde ortis differre putamus. Varietates. 



In Germania, Gallia, Anglia, aliifque regionibus, potiffimum Septentrioni fubje&is nafcitur qua- Loctu. 

 licunque fblo, etiam gracili, macro & arido (arenofo fabulofb & levi] in foecundiore tamen &; 

 tetiore melius & praeftantius. 



Apud Anglos feritur Autumnoj nunquam ( quod fciam ) Vere, etiam ante aequinocTium ; quo 

 maturius eo melius & uberius evadip. 



Proximum inter frumenta a Tritico locum vendicat. Panis ex eo fadus ater & ponderofus eft, Vires& 

 lentoris atque obftruentis naturae nonnihil habens, concoctu difficilis & ventnculo gravis, praefertim Vfw. 

 fi furfurum expers fuerit ; quin iis qui non aflueti funt alvum plerunque movet non fine torminibus. 

 Agricolis perfuafum eft hujus panis ufu corpora validiora fieri. Bruyerinus aflerit rn Lugdunenfi 

 tratStu & vicinia mulieres quae pane Secalino utuntur validas, Sc bene curatas, formaque egregias 

 confpici, qui tamen admodum fpernendum alimentum homimbus praeftare cenfet. 



Panis fecalinus ob humiditatem fuam a nonnullis prafertur ei qui vel ex Tntico vel ex Zea con- 

 ficitur, cum non ita facile gc fubito ab aere exfuccus Sc aridus reddatur. 



Solent noftri tantundem Triticeae vel ex Zea confe&ae farina* admifcere, ut panis teneritudinem 

 fiiam diutius retineat, leviorque & gratior evadat: sicque paratus etiam medicorum confilio ad alvum 

 emolliendam etiam Magnatibus in ufii eft, maxime aeftate. C. B. 



Apud nos in Anglia, & ut Ruellius refert, apud Gallos etiam, Secale non tantum folum & fim- 

 plex feritur, fed cum Tritico mixtum, aequis fere partibus. Mifcellaneam hanc fegetem Latino no- 

 mine Mifcellane appellamus, & alicubi fl^UIig-COjn. 



Quae de Secalis ejufque partium viribus & ufibus in medicina traduntur vide apud C. Bauhinum 

 Theat. Botan. Lib. i. Sed. 4. cap. 17. Quibus adde e Sim. Pauli Quadripartit. r. Illud venffi- 

 mum &L experientia confirmatum, quod farina Secalina confufanea diuturniores capitis dolores le- 

 niat, in linteo capiti circumligata ; qus etiam delirantibus profuiffe obfervatum eft, prazfertim fi ei 

 remifti fuerint abfinthii corymbi. Sim. Vaullus. 



Vulgus dodum eft ubi Eryfipelate infeflatur ficcam farinam Secahnam indere mundo linteo, ac 

 loco afFe£to applicare, idque fucceilu fatis felici difcutere. Idem. Habui ex excerptis D. Hulfe. 



Per frequentes pluvias grana fpicarurn inferiora in Secali permaturitatem m grana atro-purpurea 

 excrefcunt [CBauhino femina qusdam longius ex utriculis fius feu glumis protruduntur, ac in me- 

 diocrem etiam craffitiem excrefcunt, quorum quaedam in corniculi modum curvantur, quse omnia 

 nigrum colorem fons contrahunt, intus vero candida farina denfioris materix continent,] quae fiib- 

 ftantiae fannaceae, faporis Malti, Noricis Sl^UtterftOjn, 1. e. Secalis mater dicuntur, & fingulare pra:- 

 fidium ad compefcendum lochiorum fluxum habentur. Secale hoc modo degenerans Sscale luxu- 

 rkns C. Bauhino appellatur, Clavi Siliginis Lonicero. Annon infe&i alicujus pundturae originern 

 debeant hujufmodi excrefcentis mquirendum. 



2. Secale latifolia peregrina C. Bauhini J. B. Secale latifolium Park. 

 C.B. 

 Culmis exurgit candicantibus, rotundis, ftriatis, quibus fj>ica palmum longa, crafla, ariftis longiffi- 

 mis,& ut in vulgari, tenuiffimis denticulis afperis armata, lnfidet : Folia habet cubitum longa,unciam 

 lata, & per marginera leviter exaiperata : grana non vidit, fpicam & folia Jiabuit e Contareni Ve- 

 neti Sen. horto. 



Ufiilago Segetum five frugum, praefertim fpicatarum, Secales, Tntici, Hordei, atque etiam Ave- 

 nx vitium eft. Ipfis autem accidere folet, antequam e gramineis vagiuis penitus fefa explicsnc ac 



Nnnnn 2 irj 



