zy8 Historia Plantarum. 



14. Arundo Indica <volubilis C. B. J. B. 



Arundinis Indica: admodum mirabile genus, varie fe circum arbores vinciens & contorquens 

 in infiila Sumatra reperkur, centum, ducentum imo trecentum & plurium orgyiarum longitu- 

 dine, ita ut ejus origo ac finis vix deprehendi poffit ; quod circulis vafariis conficiendis valde ac- 

 commodum eft. 



Ha;c ad Clufii curas pofteriores addita funt. 



15. Arundo Saccharina J.B. Ger. Arundo Saccharifera C. B. Harundo Saccharifera Park. Mfyt 



Medius inter Miliaceas atque Arundiriaceas plantas videtur Saccharatus calamus. In quinquej 

 fex, feptemve pedum akkudinem affurgit ordinarie, exceptis foliis (quamvis viderim decem pedes 

 longam, & fex fupra quinquaginta junbturis conftantem Marg.) craffitie quatuor digitorum utplu- 

 rimum ; multas habet jun&uras feu nodos, quorum quilibet circiter quatuor digitorum interftitio 

 diftat ab altero : & cpo magis diftant nodi, feu internodia longiora fimt, eo melior judicatur A- 

 rundo. Folia fuperius multa gerit, longa, acuminata [bicubkalia ac interdum longiora, fiirfum 

 ere<5ta, Arundinis fativae anguftiora, paluftri Typha: tam figura, quam pofitu fimilia, fcabra &: 

 fecundum longitudinem ftriata, ftolones ampleftentia C. 5.] Paniculam producit, poftquam longo 

 tempore ftetit, aliquo modo Melicae fimilem [Marggravio inftar Vuba, i.e. Arundinis fagktaris] 

 Color Arundinis ex viridi vergit ad fkvedinem : adnodos exuna parte albefcit, exaltera flavefck, 

 quafi duo annuli, alter flavus, alter albus circundarent nodum, qui ipfe elevatus eft, & canefcit 

 vel nigrefcit. Medulla Arundinis fblida, fucculenta, dulcis, alba. Radix crafla, geniculata, ob- 

 hqua, & per tranfverfum fe propagans, ad Donacis radicem accedens, fed dulcior, fucculentior, 

 fninufq, lignofa. 

 Locm, Arundo Saccharina fponte oritur in utraq, India, tam Orientali quam Occidentali. Seritur 



etiam alibi multis in locis, ut in infulis Canariis, Lufitama, Hifpania, Sicilia, Creta, Cypro. 



Solum amat pingue 8c humidum : cujufmodi obtinent plani campi ad fluviorum majorum ripas, 

 qui hyemeinundantur. 



Optimum tempus plantandi [in Brafilia] eft menfe Januario vel Augufto, aut circiter. Plan- 

 tatur autem hoc modo, Interra elaborata fulci fiunt paralleli opera ligonis; in hos fulcos ordine 

 refto ponuntur Arundines, ita ut tnitium fequentis attingat finem antecedentis ; hoc fado talea? ha» 

 inhumantur. Adfingula internodia germina fua protrudit haec canna plantata, ita. ut quodvis inter- 

 nodium det novam Arundinem. 



Poftquam fic progerminaverit Arundo, fingulistribusvel quatuor menfibus, pro ratione foli, ab 

 herba luxuriante purganda*eft, ne illa plus incrementi capiat quam canna ipfa; ifq, labor tandiu re- 

 petendus donec Arundo in aliquam magnitudinem adoleverit. 



Spatio o&o, decem vel duodecim menfium a plantatione Arundo ha:c juftam adtjuirk magnitu- 

 dinem, pro ratione fbli, ita ut tunc apta fitad faccharum ex illa conficiendum. 



Saccbari conficiendi modum Tifo fic defcribit. 



Sacchari con- Cannae matura; fa<ffce circa fundum, ac in ipfo geniculo abfcinduntur, quod in eo aqueus qui- 

 fictendimodus. ^am humor contineatur. Mox amputatae, frondibufque qaibus maximam parrem veftiuntur re- 

 feftis, in fafciculos coguntur, & currui imponuntur. 



Molendina tribus graviffimis axibus, [ere<5tis] ex fblidiffimo ligno confe<5tis, circulifq, ferreis ob- 

 du&is nituntur ; inter quos arundo continenter mferta, 8c Axium fe contingentium anguftia 

 comprefla, liquorem fundit dulciffimum. Molas vel aqua, vel jumeritis verfantur. Ilice aqua: 

 longiffimo canale dedudfoj, lapfu impetuofb ex alto in fupernos exi.mias magnitudinis lintres deci- 

 dentis vi circumaguntur, hx boum aut equorum opera, quorum contentione exadiiis & fidetius 

 Canna exprimitur. 



Caeterum Iiquor hic, qui in Saccharum ipfum poftea abk, ad 14 duntaxat horas drirat, moxq, 

 acefcit, & ad conficiendum Saccharum prorfus fit inidoneus, fed fi diutius lervetur bonura indc 

 nafcitur acetum. 



Axes afierefq, per quos fuccus fluit, tum & alveus per quem decidit bis fpatio ^4 horarum, vel 

 unaTareffa (Tareffa eft fpatium terra: cujus quadra viginfi circker eft pafluum, &-tot cannas 

 profert quot per diem naturalem meti poflunt) lavari debent. 



Canna primo a tergo axium excepta vicino denuo immktitur, ut fiquid fucci in ea fit reliquum 

 penitus exprimatur, tunc BagaJJo vocatum, quod tanquam inutile «xcrementum lgne abfii- 

 mitur. 



Succus, quem Caldo vocant Hifpani, per canales & duftus ligneos in ampliffimos a?reos caca- 

 bos derivatur, in quibus continenter, nunc vehementius, nunc lenius, toto quo molx agitantui" 

 tempore fervefcit, frigidsque afperfione intenfior ebullitio coercetur, ut fubftantia minus confu- 

 matur. Ab hoc fucco in primo aheno confiftente, modicoque fubftrudo igne, paulo fa^culentior & 

 copiofior fpuma aufertur, vocaturqj Cagafa, quae folis peconbus efcam potiimo, fuppeditat. 



Sublata CagaJJa liquor feu Caldo in proximum ahenum, Caldera de mettar Lufitanis, effunditur, in 

 quo coquitur 8c prsgrandi cochleari, crebris foraminibus pertufb a fbrdibus hberatur. Ut exqui/i- 

 tius immundities fecernatur, forte quoddam lixivium affunditur. Hmc per hnteum percolatur, ac 

 tandem fuccus eo pa6to noviffimum excrementum, fiquod habet, deponit. Ha? feces mancipiis 

 vidum fiifEciunt. Vinum quoq, exinde, vulgb Garapa didum, coeficiunt, iatermifc^ndo aquam, 

 quod avidifiime appetunt incok. Rum aliqui vocant. 



