Lib. XXIV*. T>e Arboribm caudice fimplici non ramofo. i 35 7 



fuo haec folia alata quadam textura veftita func naturali, obfeure zrifai colons, quafi cruduni textum 

 cannabinum effet, &: fucceflu temporis ha:c cexcura fe folvic, fubfequente altei a, 8c a vento circum- 

 agitur. Quodlibec folium alatum longum eft circiter fedecim pecles, ac in exortu pedem circiter 

 craflum, difle&um in folia five alas ordine juxta fe poficas aut oppolitas. Quodhbet tale folium 

 tres aut amplius pedes longum eft, duos digitos latum, & versus extremitatem anguftius, acumina- 

 tum, habens in medio fecundum longitudinem nervum ofleum, flaveicentem, ac tranfverfim or- 

 dine fubtiliffimas ftrias virides ( ut & ipfum eft ) ac totum carinatum cavitate furfum versus, fub- 

 ftantia mftar folii Gladioli, laece vinde ac fplendens. 



Felia hac Hort. Mal. ramos foliaceos appellat, minus reBe, fiquidem, ut affirmat, dccidunt alter pofi 

 alterum temporibus ordmatis dum alii ex fummitate. caudicis de novo erumpunt \ quud folio non rarno cor.- 

 venit. 



Inter folia alata ex fummitate arboris oritur * filiqua feu vagina oi circiter pedes Ionga, crafia * Inarhn 

 in medio novem aut decem digitos, faftigiata, viridis, ftriata, quae- fiicceffu temporis fufeelcit, ^jdimrie funt 

 fponte rumpitur. Antequam autem rumpatur , eleganter intus compofitus repencur caulis, pedom 1" ™ ec -* m ff- 

 longus, tres aut quatuor digitos craflus, in plures ramos pedales aut fefquipedales diftindus, qui kicapfJJeu '4°, 

 apte a natura m theca complicati magnam fpicam reprafentanc. Rami hi onufti fimt triangulan-g^ <c ] Cocco- 

 bus corpufculis magnitudine Amygdalarumalbis, quae rudimenta funt florum, & hinc nucum: nam rum. H. iM. 

 rupta vagina rami hi fe explicant inftar arbufculae, & flofculos exhibent luteos. Hinc fuccrefcunt 

 fxucTus, quilibec infidcns fuo pediculo, pennam anferinam craflo, & cupulae fquamis conftanti ex 

 rufFo flavefcencibus. 



Hort. Mal. fruiius d floribus disjungere & removere videtur : nam in hifce furculis in capfu flores & 

 fruclus eo ordine provenire ajjent ; ut fruclus in inferioribus partibus prodcant qudm gemma florum, & 

 furculis arcle infideant. Flores autem parvis & flavo-aibicantibus calycibus, trifoliatis excepti, ipfi tripetali 

 funt, petalis ad imam oram rotundioribus, & in vertice cufpidatis, duriolis, rigidts & crajfiolis, habentque 

 in medio fex fiamina flava, qua bblongis, crajfiolts, primum furreilis, dein decumbentibus apicibus dotata 

 funt, ac ex unguiculis petalorum prodeunt, ac cum iis fiyltim brevem, crafjioium & albicantem, Juperne 

 trifidum, fimtque odore grato velut Lilia, licet debili, qui pofiquam e capfis erupcrunt confefiim e furculis 

 decidunt. Tertio d fatione anno folia incipiunt defluere, nec enim antea juftam magnitudinem adipi- 

 fcuntur. In arbore grandi ordinarie 28 plus minus confpiciuntur folia. 



Conftat frucius totus primum exteriore tegumento, fecundo cortice, tertio nucleo, & quarto a- 

 qua. Exterius tegumentum excerne glabrum, in totum conftat e fiiamenns crailiufculis, longis 

 coloris rufefcentis inftar Lini, referens ftupam cannabinam, cralTam ac crudam, eftque in ea parte 

 qua nux pediculo adhxret fupra duos digitos craflum, in reiiquis lateribus circiter unum. Cortex eft 

 craffus mftar cranii humani, & ea extremitate qua adhasret ramo tria habet foramina nucleum Ce- 

 rafi capientia. In cavitate hujus corticis feu in interiore ambitu ejus adhxret nucleus, qui & ipfe liia 

 cuticula veftitur, in fua convexitate ( mter corticem ac fe ) ruffi colons, ad vifum ut nux mofchata. 

 Nucleus nuce matura craflus eft 7 digiti, albiffimis, lacfteo fucco turgens, fapore inftar optimarum 

 Avellanarum : denique in illa cavitate nuclei continetur aqua ; pauca quidem quando plene matu- 

 ruit nux, nec ad potandum grata, fed quando mediae atatis eft, nimirum quando tegumentum fla- 

 vefcere incipit, cavitas illa eft plena aqua fuaviffima, continet enim pintam Hollandicam aut am- 

 plius, pro magnitudine. Aqua h$c tum gratiffima eft ad pocandum, dulcis, frigida ac clara. Ac 

 hinc cum aqua abundac, nucleus adhuc mollis, nec ita gratus eft. Ergo pro aqua haurienda eli- 

 guntur mediae maturitacis, pro nucleo edehdo plane macurae. Ex nucleo maturo exprimitur lac, cui 

 incoquitur Oryza pro pulmenco. 



Notat H. M. Fruclus cum teneri adhuc funt, & ex capfa cum Ifticis erumpunt calyce flavo-albicante, 

 qui ex rotundis folus mutuo circumvolutis confiat arcle & in totum obduci. Interna cavitas in fruBu quo- 

 modo augetur hic vide. Nucleus feu medutta frublus citm vetufiijfima e(b maxinte olfofa evadit, ac ex 0U0 

 cozrulejcens, odorem fortem oleofum, cjui ingratus efi, Jpirans. Pro diverf* medull<e confifientia fruclus 

 variis nominibus funt donati, ejua hic vide ; & qua habent de mutatione gufiiis & confijhntia in iiauore. 

 Aqua in fruffu nonmhil duro id proprium habet, qubd ut liquor diclus Suri, fermentatione ad oculum nota- 

 hili cietur : cum medulla dura efi, ac fruftus exficcari incipit, in ollam infufa & aeri expofita faporem 

 dulcem iHico amittit & fubacida redditur, idque ocyus (i vento moveatur, fine uila tamen fermenta- 

 tione. 



Magnicudo fruftus interdum capicis humani, forma excerna oblongo-rOtunda & Peponis aemula, 

 tribus angulis obtufis, ad partes futurarum, quae in intenore cortice fiint, coeuntibus. 



In Coccis vetuftis ad partem eorum inferiorem intra medulfam feu nucleum oculus oblongo-ro- 

 tundus albicans, qui poftea fiavefcit fe prodit, eftque tenerum germen frudus [ plantula femina- 

 hs ] qui eo terrae mandato ex fupenore parte per oculum operimenti minus durum feu latius furcu. 

 lum novellum extrudit, atque ex inferna parte pirum didtum Lufitanis Pingo, quod magis & magis 

 increfcens dum aqua interea exficcaturtotam cavitatem adimplet. Surculus autem novellus ex 

 oculo prodiens extra operimentum emicans, paulo reflexus corticem exteriorem perterebrat, ac in- 

 feriori parte emittit radiculas, quae per corticem exteriorem primum oblique decurrendo, tandem 

 eo perrupto fe terra hinc inde affigunt. Pirum quod in cavitate nafcitur albicat & in ftri&iore parte, 

 qua ex oculo prodiit fufflavum, exteniis rugis in longum ftnatum, 6c granulatum, ac oleoinunctum, 

 incus fungofam, humidum, molle &albicans, efculentum, fapore multo dulciori quam medulla, 

 veriim nonnihil faftidiofb. 



Radix crafla, cortice rufefcente ae nigricante, interius Iigno molliori, fibras late tranfverfim dif- 

 fundens. At Pifo mirum efle ait truncos adeo proceros pofle fic brevibus & tenuibus & vix cerra 

 coopertis radicibus ia aere fubfiftere, neque fuo mulco pondere & fru6tuum mole, vencifque eciam 

 vehemencionbus eos faepe quaciencibus humi concidere. 



Cacumen arboris, quod a ceneris ramis circundacur, cum altior ac vetuftior eft in conum fafti- 

 giatur, ac molli & albicante pulpa feu corculo, dida Lulicanis Palmita, Pifbni Palma, quoi exte- 



