1*58 



HlSTORlA PlANTARUM» 



rius e variis tunicis fibi mutuo fuperinje&is confiatur, ac intus denfum eft, conftat : hoc ctim tene- 

 rior eft Tenga,' Zk. altitudine unius cubiti, eft dulcis ac grati faporis; cum majoris aetatis faporis 

 minus grati ac adftringentis ; cum vetuftior eft faporis dulcioris & gratiflimi, amulans juglandes 

 noftrates, quae non cruda fblum fed & cofta inter epulas apponitur, & cum Braflica Cyprina 

 certat: ab elephantibus maxime expetitur qui ut ea fruantur arbores hafce eradicant. Ea ablati 

 arbor moritur ; quo fit ut qui ejufmodi germen edit non immeritb Pclnam vorare dicatur. Arbor 

 toto anno fimul flores, fru<Stus immaturos Sc maturos conrineti 

 L»c«. Amat autem loca maritinu & arenofa prope fepes & macerias: in mediterraneis non^aut raro 



repentur, aut fi plantetur infructtiofus eft, nec ibi juftam magnitudinem aflequitur. A 25 ad 20 

 aetatis annum in fummo eft vigore: 100 circiter annos durat. 

 \}JP ® Ex hac arbore elicitur liquor Suri dicr.us, qui potus ut vinum inebrianrli vim obtinet, faporis grati 



fubdulcis, fubfalfi & fubacidi, cum primum exceptus eft majori dulcedine, ciim vetuftior acidio/ 

 coloris ex albicante fiibccerulei & pallidi, 8cc. Ex eo deftillatur aqua ardens feu fpiritus : Aceturri 

 etiam & Saccharum quod Jagra vocant ex eo fit. Modum educendi hunc liquorem accurate de- 

 icribunt Horti Malabarici Audores ; Capfx floriferae feu fruftifera, quam Mammam arboris vocant 

 cufpidem incidunt, eiq, ollam appendent, atq, infra cufpidem intervalio quatuor digitorum cOrticem 

 capfe oblique feeant, ie&umq, venus cufpidem elevant, barbam, utaiunt, efficientes, utJiquorex 

 cufpide incifb per corticem capfae dimanans, ex barba in ollam appenfam infundatur, cufbidem au- 

 , tem incifum, &c. Reliqua quia nimis longa funt, oraittOj apud Au&ores ipfbs requirenda. 



Bis dedie, mane& vefperi, ollas cum Suri detrahunt, interdum etiam meridie." Qiu medio die 

 detrahitur in ollis mane appenfis dulcis eft, qui vefperi fiibacidus, altero die acefcens, tertio autem 

 die Iiquor acidus redditur, fuum dulcedinem prorfus amittens. Ut acetum ex hoc liquore conficia- 

 tur, ollas in quibus exceptus eft 3n calce per 1 5 dies imponunt, quo ad fcrmentationem vehemen- 

 tiorem excitatus, multam fpumam ebuiliendo, ac in fundum olla» materiarrt albicantem feu cinere- 

 utn demittendo, mutatur in acetum. 



Saccharum Jagra diftum hoc modo conficiunt : Ollis induunt momentum calcis, quantum fuf- 

 ficit ad liquorem inftillatum rubedine tingendum, nec plus, nec minus debito ob rationes ab Au- 

 toribus dictas ; dein hunc hquorem coquunt continue eum cochleari movendo donec infpifletur 

 habeturq, tum Saccharum rubruirij quod album iterata fblutione ac coclrione reddunt : modum 

 vide. E villofa materia tegumenti hujus nucis exterioris rudentes & funes navibus neceffarii fiunt 

 autore Garcia^qui incorrupti manent inaqua marina. Sed & exiis villis fiuntnodofa cingulamagni 

 ususinteromnes fere tenuioris fortunae muherculas Ulyflipponenfes. 



Exterior hic cortex circa initia eduhs efle dickur, & Cinarae fpiniferos refipere aculeos, veriim 

 dulciorem effe, aptiflimumque cohibendis diarrhoeis, fatietati curandae, 8^. ventriculo J inftau- 

 rando. 



Ex eadem materia ftupae loco nares obturantur ac ftipantur, ipsifque adeb ftupis prseftat qubd 

 putredini minus fit obnoxia, & aqua marina imbuta infletur denfeturque. Ofleus cortex diligenter 

 politusj & argento decoratus apud plurimos hodie fpeciofi poculi vice inconvivia venitj fed vim 

 antiparalyticam ei denegat Garcias. 



^Liquoremfeu vinum Suri phthificis mire conferre aiunt & valde opportunum effe tirina; re- 

 numque vitiis laborantibus. E nucleis contufis atque expreflis lac extorquetur citraignis operam 

 lumbricis enecandis utiliflimum ad |viij, addito fale, mane potum, praefertim in pueris. ' 



Qiiinex ramentis nuclei ("addita aqus opportuna menfiiraj fervefa<3:is ac multum agitatis oleum 

 fiipereminere folet, dulce, liquidum, fplendidum., & oleo Amygdalarum dulcium non diffimile 

 guftuj quod fex aut o<5to unciarum menfura potum, addita aqua in qua Tamarindi aliquandiu madu- 

 erint, ventriculum inteftinaque leviter purgatj humores prarcipue melanchohcos & pituitofbs eva- 

 cuansj cum tamen nucleus dicatur alvum coercere ; at recens extractum fit oportet ; vulnenbus 

 mire opitulatur, nam & fanguinem fiftk & faniem ' exterget, coercetque doloremj & tandem 

 cicatricem inducit. Quin ex fruftulis exficcatis nuclei, quar in longinquas regiones transferri 

 iblentj extrahitur oleum utile lucernis, Oryzae parandae, nervis contraclis laxandis, & necandis 

 lumbricis. 



Liquor nucleo contentus fiti febribufque extinguendisj calorique contemperando idoneus eff 

 medendis extergendifque oculis & emundandae muherum cuti. Emundat fanguinem, ventriculum 

 & vias urinae purgat, medetur pectori, ac pergrato conftat guftiij plurimum prasbet nutrimenti, & 

 adversus biliofas febres eft potio mirabihs. Hernandez,. 



Mpltae prccterea vires & ufiis m medicina aharum hujus arboris partium habentur in Horto Ma- 

 labaricoj ad quem Le&orem remitto. 



At non reticendum quod de medulla hujus arboris habet Jo. Linfchotanus, nimirum eam \?aU 

 mito- vocant] magno m pretio loco muneris ad opulentiores potentiorefque mitti. Chartae au- 

 tem tenuitate ac candore forma plicatili crefcitj ut fubinde ^oaut 60 phcas habeat togae mulie- 

 bns inftar. Ex hac Indi chartam & libros inftaurant ; ex ea etenim charta tenuis ducitur. Viren- 

 tibus infcribunt plicis, quae tum ficcatae literas mdelebiles.habentj ftilo ferreo ante notatas. 



Indis Ollam vocan rerert fiipradi(itam chartam ; conftantque ex eadern materia omnes gentis 

 Annalesj libri 8t voluminaj quam & fignare nbrunt in epiftolarum ufus. Idem tradit «3c confirmat 

 D. Mandeljlo in relatione peregrinationis (ux in India Orientali. 



Maffeus Foha tum Librariis pro Papyro efle ait, fde quo tamen dubito, eiimque per errorem 

 folia Lantor pro hujus foliis habuifle fulpicor) tum etiam in veftes forma facih fimul ac fpiflb con- 

 textu nedi. 



Idem unam hanc arborem omnia prorfus ad rem nauticam inftrumenta ac materiem praebere 

 * Ccnkem C c "^ c : q ui PP e truncum & ramos in malum, aflamentaj clavbfq, : comam in vela ; * Cuyrum in 

 micii exteno- fimes omnium optimos, filaque ad laterumfuturas; poftremb Cocum ipfuni, qu2q,ex eoconfici- 

 rm> untur in onera. 



Quibus 



