19$ 



HlSTORIA PlANTARUM. 



A. 1. Abies mas Theophr. PkeaLatmorum,five Abks mas Tbeophrafii J. B. Picea Park. P/cctf 

 major Ger. P/ee* w*/cr priww five Abies rubra C. B. €I)e COmmon firr=€rCC, 



0^'^itcij^WC. -<4fe conts deorfum /}eclantibus. 

 Axtim. 

 Procera eft arbor, caudice re<5to uti Abies, cortice rubefcente, nullo modo fragili, ut in Abiete, 

 fed lento & flexili. Ramos habet Abietis ramis fimiles, & ka ordinatos, [decuffatim pofitos ] non 

 quidem in terram deflexos, fed ad coelum fpectantes : [ e contrario ex J. Bauhini & noftra obferva- 

 tione plerunq, in terram reflexos ] Folia fiint dilutae viriditatis, nec ita ut inAbiete pe&inum modo 

 difpofita, fed ex duobus furculorum lateribus, & ex fupenori parte prorumpunt, nec inferior pror- 

 fiis eft nuda, fed illa ad latera flectuntuf, ut mtuentibus inferior pars nuda videatur, quae autem in 

 fuperiore parte crefcunt, non ita ad latera fle&untur ut inferiora, Abiegnis anguftiora funt, bre- 

 viora, curviora, acuta & pungentia. Surculi ramorum Piceae plura habent folia quam Abietis : In 



* L. 16. c.25. ficcis ramulis folia admodum caduca funt, ut inter exficcandum experti fumus. RecTre negat * Pli- 



nius Piceam exhilarari flore, & immerito hanc ob caufam aDalechampio notatur, quifcribit; Pi- 

 ceae florem oblongum ac rubentem quivis obfervare poteft. Fefellit illum fine dubio color, puta- 

 vitque conos tanta rubedine non efle praeditos : fed fi diligentiiis infpexiffet, fane aliter fcripfiflet, 

 funt enim nihil aliud quam conuli prorumpentes & rubentes, & nihil omnino flonbus fimile praeter 

 colorem repraefentantes. Nos potius ajfentimttr J. Bauhino, Clufio, Dalechampo, gravibus imprimis & 

 d^iom^ndtvts Aubtoribm affirmantibm extrema ramorum hujus arboris ineunte aftate julos protrudere jingu- 

 lares, fallefcente quddam farind refertos, qudm Axtio id neganti : frafertim cum '& iffi ejufmodi julos 

 in Pinu, cui ille fariter flores denegat, obfervaverimm. Praeterea nullam omnino in rerum natura 

 plantam dari contendimus cui nec flos fit, nec aliquid flori analogum ; nec enim fine femine ma- 

 lculo qui in apicibus florum continetur plantae ullius femen prolificum effe poffe putamus. 



Picea conos fert teretes fpithamx longitudine, extremitatibus ramulorum annexos, & deorfum 

 pendentes, quod propter pondus ipfbrum fieri autumo, ex meris fquamis coalitos ; in medio fca- 

 pum habent longum, cui fquamae iiint adnatae, quae in medio latae furit, in fuperiore parte acumi- 

 natae ac tenues, in inferiore autem parte, ubi fcapo annectuntur, anguftiores, craffiores tamen : 

 mediae majores funt, infimae & fupremae paulo minores : Etfi dehifcunt fquamae non tamen excidunt, 

 ut in Abiete fcemina. Singuhs in latere extenore anne£titur longum & latiufcuJum foliolum, fu- 

 perius paululum incifiim, m intenore parte anne&itur illis geminum femen, magnitudine feminis 

 Cnici, fupenus alatum, colore fufco. Semen plenum eft olei cujufdam fragrantiflimi, linguamque 

 acriraonia fua ferientis. Totus conus, fi recens ex arbore venit, plenus elt refina, & gratiffimum 

 fpirat odorem. 

 Locui. Nafcitur in montibus & fylvis. Nos in Sueviae & Bavariae fylvis inque Alpibus Rhaeticis & Hef 



veticis obfervavimus & quidem multo copiofiorem quam Abietem foeminam. Hanc arborem effe 

 conjicio quae in Suecia, Norvegia aliifque Septentrionalibus regionibus copiofe oritur. Menfe Sep- 

 tembri frucius fiint maturi. 

 Vfus Ligni. Materies ligno quidem facilis fabris, fed in opere deterior, ut 'quse pio aeris conftitutione intu- 

 mefcit, detumefcitve, fubinde in sdificiis crepitans. Ad omnia illa adhibetur, ad quae Abies fcemi- 

 na, non tamen ita frequenter. Lignum accenfiim, imprimis refinoliim, fumum edit atrum, & 

 omnia ad quae pertingit nigrore afficientem. Quando cortex vulneratur magna copia effluit refma,, 

 ex qua noftrates [Thuringi] picem deftillant.. Axtius & J.B. 



Quae de viribus Piceae Veteres habent apud lpfos requirenda omitto. 



Cerevifia diaetetica dicfta, in qua infuii fuere ramult aut fummitates hujus arboris, in affectibus 

 Scorbuticis bono cum fucceflii fa:penumei'0 ufiis fum. D. Needham. Idem affirmat Mollenbrocius de 

 Arthrit. vag. fcorbut. Bartholinus de Medicin. Danorum domeft. refert Norwegos aliofq, iepten- 

 trionales mafticare corticem Abietis in inopia frumenti. 



Hae arbores (' ut diximus) copiofam refinam praebent, cujus eliciendae modum apud Germanos his 



* TraBatu de verbis defcribit * Jo. Conradus Axtius. 



Arbonbus co. Menfe Maio, decrelcente Luna, corticem Piceis detrahunt noftrates hoc modo. Incipiunt in 

 mfern, &c. p arte f U p erna q U ^ a ( C i^ pertingere poffunt, St detrahunt corticem latitudine trium digitorum ufq, 

 in partem imam, lta tamen ut pedibus duobus a terra plaga abfit. Deinde finunt corticem in arbore 

 latitudine unius circiter palmae, & iterum talem plagam inferunt, & fic pergunt donec tota arbor 

 ita fit fauciata. Duobus aut tnbus elapfis annis plagse lllae ita funt repletae reiina, ut deradere pof- 

 fiint. Accingunt itaq, operatores fefe operi, & mduunt tunicas lineas breves, ampliores tamen, ubi- 

 que confiitas praeterquam in inferiore & fuperiore parte, hae pertingunt ad umbilicum, & refinam 

 in rafura excipiunt, ne indufia operariorum ab illa maculentur. Faciunt deniq, vafcula quaedamj 

 f eu fportulas e cortice Sorbi fyJveitris, figura coni inverfi : hasinterra ad Jatus arbons ponunt; quo 

 fatto deradunt refinam cultns five radulis incurvis, ancipitibus, Jongis infixis baculis, quam excipiunt 

 fportulis illis, & m acervum congerunt, donec in cafas, in quibus pixdeftillatur,€onvehatur. Picem 

 e Refina piceahocmodoconficiuntGermani; Faciunt in Officinis fiiis furnum quadratum, oblon- 

 gum, in quo duobus fere pedibus a terra ponunt duos canales ligneos, m pofterion furni parte tan- 

 tum prominentes, unicuiq, canali imponunt tres ollas oblongas in fundo foramen digiti latitudine 

 habentes,juxta ollas illas tria rehnquunt fbramina,in anteriore parte pedemunum circiter alta, & pjus 

 dimidio lata, in pofteriore furni pai te minora funt, quae loco fumariorum funt^ ut eo melius ignis 

 e foraminibus anterionbus flammam emittat. Furno ita perfeclo implent ollas illas refina, & unam- 

 quamq, tegunt operculo: deinde accendunt ignem in foraminibus anterionbus. Cum itaq, refina 

 calorem ignis percipit, hquelcit in ollis, & per foramina ollarum pix deJtillat in canales fubdkos, 

 per quos m poiferiore parte fnrni efiiuit. Canalibus ibi fupponunt vafa abiegna, aut etiam aJia va- 

 fcula e cortice Piceae tabrefada ; hilce effiuentem picem excipiunt & divendunt, Si nihil am- 

 plius fluat, refiduum eximunt ex ollis, & implent eas iterum refina, iicque pergunt donec omnis re- 



iina 



