Lib. XXV. *De Arhoribm quarum fruBtis hflorik fejunBL 1 4.07 



Cupreflus in Creta mfula fponte provenire dicitur, ubi, Plinio tefte, quocunq, loco terram iro 

 lit qmfpiam, nifi feratur alia hsc gignitur prdtinufq, emicat: maximeque [non aperto folo & ^*"*' 

 fponte ] in Icteis montibus & quos Albos vocant, fummifque jugis, unde nives nunquam abfunt 



Slurima, quod miremur, alibi nonnifi in tepore proveniens, & nutricem magnopere faftidiens. Nunc 

 ierum, tradente Bellonio Cupreflbrum fylvas nequaquam comperies, led fparfim hic unam ibi 

 aliam in abruptiffimis locis, aquas enim odit. ' 



Theophraftus, Plinius & Recentiorum nonnulli Cupreflum fervida loca amare, nec nifi in te- 

 pore provenire aiunt. Alii, ut D. Evelymts, experientia fua CuprefTum frigus non extimefcere, nec 

 a gelu etiam intenfiffimo ljedi aut corrumpi affirmant, modb abfint venti Orientales, at nec ilhs in- 

 gruentibus faale peruri aut perdi nifi Autumno detonfam, unde, & Plinio ipfo fatente, in nivofis 

 Idae verticibus durat, bmmdque iHafa ferennat. Verum contrarium nos docuit fxviffima illa & afper- 

 rimaHyems Anni 1683. in qua gelu poft hominum memoriam vehementiffimum & diuturnum 

 plerafque Cupreflbs per totam Angliam crefcentes perdidit & vaftavit: nonnulla? tamen ferociffimis 

 ejus infultibus animose refiftentes evaferunt. Qyid ergo dicemus ? CuprefTum frigori moderato re- 

 fifterej acerrimo cedere ! an cum Boda:o a Stapel Cupreflum frigida quidem natura fua odifle, quod- 

 que aUcubi in fummis montium jugis reperiatur, fbli ccelfque proprietati tnbuendum efle ? Ego 

 fic cenfeo Cupreflum montes & Ioca frigida amare, fed regionum calidiorum,proinde in frigidioribus 

 fponte non provenire. At verb cum Brumse patiens fit, in frigidis regionibus, ut Anglia nofti a, cul- 

 turam facile admittit, & frigoribus fpretis in proceram arborem adolefcit. 



D. autem Evelynus Hortulanorum noftrorum vulgarem illam praxin improbat, qua Cupreffdrum 

 ramos vinculis & fafciis circumligant, ut in meta; formam coerceantur ; quomodo, inquit, aerem 

 ne libere ad caudicem accedat, eumque circumfluat prohibentes, ventilationis defe&u plures arbores 

 interimunt quamhyemum noftrarum rigores; cum propofiti fuifacihus& felicius fine noxa aut 

 detrimento arborum compotes fieri poflent caudices decacuminando, gc ramos in circuitu in eam 

 formam detondendo. 



Atque hae occafione adnotabimus ex Plinio, CuprefTum in quam velis formam duci 8c detonderi 

 poffe, trahi etiam in pi£turas opere hiftoriali, venatus clafsdfque & imagines rerum tenui folio bre» 

 viq, & virenti fuperveftientem, fieriq, ex ea fepes tonfiles pulcherrimas ad hortorum & viridariorum 

 ambulacra limitanda, diftinguenda & exornanda. 



Theophraftum abuti fenfibus noftris rede fcribit Scaliger cum Cupreffi femina pratenuia, exilia 

 & furfuracea efle fcribit, nec excufandi Matthiolus & Lacuna qui Veteres temere fequuti, quim na- 

 turam ipfam confulendi laborem fubire maluerunt. 



Cupreflum aquas oditTe Veteres teftantur ; Aftipulatur Matthiolus, qui & flumina & Iacus & 

 omnes aquofbs tra#us averfari fcnbit, quo fit (inquit) ut in ejufmodi locis fata ftatim marefcat. Emo- 

 ri etiam dicitur fi copiose r.ovella adaquetur. Theophr. Theophrafti fententiam (inquit Stapelius) 

 probat experientia ; & hortuli noftri damno didici, Cupreffum e femine natam crebra rigatione pe- 

 rire, modica kdi, pluvia etiam terraque humida nimis nocet. At Cato Cupreflbs fatas irrigare ju- 

 bet quoties opus ent ; confentit D.Evelynus, verum Afpergillo potius leviter irrorandas, quam larg^ 

 inundanda monet, cumq, paulum fuccreverint aquam parca manu affundendam, nam in levi, are- 

 nofo & calente folo melius proficere expenentia conftat, quicquid nonnulh contradicant. 



CuprefTus Diti facra, 8c ldeb funebri figno ad domos pofita : cujus moris qu^ ratio fuerit videfis 

 apud * Jo.Bodsum. * Commem, 



A Veteribus in marem & fceminam diftinguitur, quam diftin&ionem 8c D. Evelynus admittit. in Theofhr. 

 quse meta eft in faftigium convoluta fcemina appellatur: quas fpargit extra fe ramos mas dicitur hift. i. 2. c 6. 

 Plinio. Theophrafto mas eft quae omnino infcecunda. 



Cupreffi materies ad durandum perpetua, unde ea ex qua valvaz templi Ephefini fiebant, refe- 

 rente Theophrafto, quatuor a:tates refervata duravit : quin & valva: Templi S. Petri in Roma, cx 

 hoc ligno fa&ae a temporibus Conftantini magni Imperatoris ad Eugenium quartum Papam per 

 fexcentos paulo minus annos non tantum incorrupta; fed nitentes & novis fimiles permanferunt. 

 Mortuorum infiiper loculi in ./Egypto, in quibus cadavera condita ( Mumias vocant ) recondi fb- 

 lent multi ex hac materia fadi obfervantur; quosin cryptis illis arenofis fepultos aliquot annorum 

 millia incorruptos jacuifle verifimile eft. Ufus ejus eft hodie ad menfas & tabulas & alveolos ex- 

 tornandos, necnon ad Organorum muficorum tubos, reliquaque inftrumenta mufica. Sola etiam 

 ha;c ( autore Theophrafto ) nitorem recipit, ideoque ex hac condere operum lautiora confuevere. 

 Tanti autem fiebat haec arbor Antiquis Romanis, ut vulgb, referente Phnio, Dotem filiarum plan- 

 taria appellarent. Cupreffi autem materies ex hoc maxime laudatur, qubd neq, vetuftatem, neq, 

 cariem fentiat, & bonum femper odorem fpiret. 



Quod advires, Cupreffi folia cumpaflb [ vino Matth. ] & modica Myrrha pota vefica? fluida; & V$n£ 

 urina; difficultati [ involuntariae micftioni & ftranguria; Matth.] auxiliantur. Pilulae verb contufe & 

 cum vino pota: ad fanguinis rejeftionem, & dyfenteriam,alvi fluxionem,orthopnceam & tuffim com- 

 modant. Sed & decoftum ipfarum idem facit. Molliunt etiam duritias contufe cum Ficu, & polypos 

 narium fanant. Removent item fcabros ungues cum aceto codar & cum Lupinis tritse. Compri- 

 munt &: inteftinorum hernias impofitae. [_ Sed & folia eadem faciunt] putantur etiam culices fu- 

 gare cum coma fuffitae. At folia trita impofita vulnera glutinant, fuppnmunt &c fanguinem. Cum 

 aceto autem trita capillos tingunt. Imponuntur etiam per fe & cum polenta ignibus Sacris^Her- 

 peti proferpenti, Carbunculis, & oculorum inflammationibus. In ceratum verb ammixta fi impo- 

 nantur roborant ftomachum. Diofcor. 



Galenus ommbus Cupreffi partibus tribuit v:m reficcandi abfq, infigni acrimonia. Amaritudo 

 autcm infignis calidas eiTe arguit ; quae &c lignum a tineis intacftum pra:ftat. Nefcio an verum fit 

 quod fcribit Bellonius de Cupreffo, nimirum hoc peculiare habere in Creta qubd ab incolis fuccifa 

 ex cefpite tamen regerminet, ut nepotes ftoloneique e radicibus carduae fylvx modo procurentur 3 

 qui tandem in maximas arbores excrefcunt : fiquidem Cupreftum quocunq, loco crefcentem prope 

 radicem etiam fucctfam regerminaturam fufpicor. Ad 



