Lib. XXV. T>e <*lrboribw quarumfruBus afionb. JejunBi. / i a i f 



' Ulmus Theophrafto auflore, lucos aquaiq, dehderat. Apud nos paffirn in iep~^ proven"~ '*r W , ' 

 locis tam ficcis quam humidis, tam montofis quam planis. Confortio gaudere videtur D Evz 

 linus fufpicatur hanc arborem rion fponte provenire in Anglia: mihi tamen contranum viderur" 

 quod D. Goodyerus m iyivis 6c faltubus Ulmos frequentes inveniri afferit, quodq, in omnibus pau* 

 ciffimis exceptis, hujus Regni provinciis copiofe crefcant. Nec G alicubi non mveniantur, efficitur 

 inde fpontaneas alibi non efie : Nam & Fagi quas omnes pro indigenis Anglis habent, in multis 

 ejus Comitatibus non oriuntur: nifi & has etiam autoritate Czfaris e numerofpontanearum exelu- 

 derc velit. 



Ulmus e radicibus copiofos flolones emittit, unde iis avulfis & tranfplantatis propagatio eius 

 facilis. Seritur etiam talea, & commodiffime femine feu Samera. Verum varios modos' ferendi 

 & tranfplantandi Ulmos ad ambulacrorum ufum vide apud D. Evelinum in Sylva, cap. 4. 



Nullaarbor, eodem au&ore, tranfplantationis adeo patiens eft ac Ulmus, pofie enim "removeri 

 etiam vicennes, haud dubio fucceflu, feque expertum efle in arbore cujus caudex fuiipfius corpore 

 duplo major erat. 



UJmorum olim eximius ufus fuit ad vites maritandas, & adpecudum cibaria : nam capra: &ovest*S* 

 libentiffime hac fronde vefcuntur, ltemque boves, fed magis Atinia? ; ideoque Veteres, & prarcipue " 

 Columella, quomodo Ulmaria facienda funt, reliquumq, harum arborum cultum fuse &eleganter 

 exponit : nunc dierum in honore minore funt. 



Materia vel m ficco, vel in aquis diutiffime durat : at viciffitudinum ficcitatis & humoris minus 

 patiens eftv. reliquas poft Cornum firmitate facile Vincereautor eft Theophraftus. Noftrates (ut 

 diximusj pro rhedarum & vehiculorum axibus ea ntuntur proq, rotarum modiolis, ad quem ufiim 

 aptior eft quae verrucofis & nodofis excrefcentiis tota fuperficie obducitur, quibus ha>c arbor prafer- 

 tim detonfa valde obnoxia eft, fucco nutritio ob ubertatem, & quia exitum non invenit, perruptis 

 vafis ei devehendo deftinatis ab ufirato tramite deerrans, & in lrregulares motus, flexuofos, circu- 

 lares,undantes, raptus hvjjufmodi tumores excitat. Hinc Theophraftus & Plinius Ulmum, quod vigo- 

 rem fortiffime fervet, cardinibus aflamentifq, portarum utilem efle fcribunt. Celebratur & ad fb- 

 res, pra-la & torcularia : utiiis etiam eft ad afleres pro tabulatis conclavium m domibus & ad alia 

 multa, quae vide in Sylva D. Eveljn. 



Quodad vires in mediciha fautore Diofcoride) Ulmi folia, rami & cortex adftringendi vim ha.-Vires. 

 bent. Folia tntaex acetoad lepram efficaciter iHinuntur [Corticihoc tribuit Galenus, Plimus & 

 libro & foliis] & vulnera glutinant ; multo ver6 magis cortex fi fafcia» loco circumvolvatur. Ra- 

 dices eandem vim habeht vulnera glutinandi ; nam decodo earum [corticis radicum Dioic.] qui- 

 dam perfundunt fra&uras, unde eas celerius obdudo callo confblidant. 



Idem deco&um articulorum duritias emollire, & nervorum convulfiones refblvere dicitur : De- 

 co<5to radicum fupernatans pinguedo illita pilos defluxos reftituit. Cortex rad. contufus, & muna 

 ufque adeb fubadus ut malagmatifimilisfit, illitus podagricos dolores mulcet. 



Corticis denarii pondus [uncix pondus] in hemina aquae frigidae [in vino aut aqua Diofc.'] potum 

 alvum purgat, pituitafq,& aquas privatim trahit. Plin.Diofc. Mirum aftringens purgare. • 



LachrymamcommendatPliniusad colle<5tiones,vulnera & ambufta; at Ulmus noftras necfponte, 

 nec vulnerata lachrymam fundit. 



Cortex arboris fi in aqua communidecoquatur, donecaqua confiftentiam fere fyrupi acquirat, de- 

 eo&o autem admifceatur tertia pars Aquaevitae; fingulareeft remedium adversus dolorem ifchiadi- 

 cum, ifi pars affe&a eo ad ignem aliquandiu foveatur. 



Humor qui m folliculis foliis innafcentibus reperitur faciei illitus cutinitorem inducit, faciemque 

 gratiorem praeftat : Matthiolus puerorum enterocelis mederi fcribit, ii fplenia in eo madefa&a in- 

 guim fuperponantur atque fub femorali fubligentur. Fallopius fe nihil reperiffe opportunius fcribit 

 in agglutinatione hoc liquorc, feq, vidifle mirabilia in Villicis ; modumq, ejus confervandi tradit. 

 Pliira vide apud J. Bauhinum, tom. 1. prt. z. lib. 8. cap.51. fag. 144, 145. &Semertum in Pa- 

 raltpom. ad lib. 1. Pra£t. cap. 19. Henricus ab Heers in Obfervat. Medic. duas narrat hiftonas impri- 

 mis memorabiles de hoc liquore quorum priorem non pigebit huc tranfcnbere. 



Ante annos 29 multum maris & terrae emenfus fum cum quodam Lithuano, Chemiam, vari- 

 afque aites, ferias, ludicras, etiam magicas, quarum tamen me praefente nullum unquam fpecimenj 

 etfi ferio conaretur edere potuit, profitente. Hic ab omnibus medicis, agyrtis, anubus, veneficis, 

 chemicis, in tota quam obierat Afia & Europa, fecreta, ut vocabat, prece vsl pretio, vel permu- 

 tatione plurima collegerat.^ Inter alia gallum gallinaceum, utraque illum manu tenens, mihi obtu- 

 lit, juffit me oculum faepius acutiffimo cultello punftum, interq, digitos preflum orbitse cranii re- 

 ponere: AfFudit illi liquoris guttasduas, obligatoq, capiteciftae incluf it, e qua pofthoras o6i:o edu- 

 xit, utroqueoculo ita fibi fimili, ut nec ego qui fecueram, nec aftantium aliquis fedum oculuma 

 fano poflet diftinguere. Altera hiftoria eft de filia viri nobilis, cujus oculum acu pundum, poft- 

 quam totus humor aqueus& pars vitrei effiuxerat, liquore hoc intra umus no&is fpatium perfe^c 

 fanavk : manfit tamen lumine & vifu cafla : Verum ita, ut etiam vigefimo poft anno nemo excoe- 

 catum oculum a yidente, etfi curiose indagabat, difcriminare potmt, imo muitos annos cum manto 

 orbitatis ejus infcio Vixit. Hatlenus Ab Heers. 



Verum ex recentiore & acuratiore Obfervatione Franc. Redi, & Antonii Nuck colhgitur liquorem 

 prsdidum ad vulnera infli&a fananda & humorem oculi aqueum expreflum reftituendum nihil 

 contulifle, fed naturam folam totum opus perfecifle : id quod cuivis manifeftum efle poterit, fin- 

 quit D. Redi) cui placuerit oculos Hirundinum, aut alterius cujufcunque Aviculae acu vel fcalpro 

 iblerter terebrare. Egoejus rei periculum feci m gallinis, anfenbus, anaubus, gallis noftratibus & 

 Indicis, & animadvertendo omnia hxc volatilia fua fponte minorequam a4horarum fpatio fanari, 

 veracem deprehendi Cornel. Celfum, lib. 6. dicentem, Extnnlecus verb interdum, fi ittus oculum 

 laedir, ut fingms rn eo fufFundatur, nihil commodius eft quam ianguine Columbs, vel Palumbis, 

 vel Hirundinis inungere, neq, id fiiie caufa fit, cum harum aciss extrmfecus kfa, lnterpofito tem- 



pore 



