Lib. XXVI. i T>e "Bacciferis umbilicatis. 1505 



Cap. XXX. 



De Hedera. 



"W" "YEclera, Gracis Kims?, nonnullis ab hsrendo di&a videtur, fed male ciim antepenultimai.n 

 ■ ■ corripiat, unde etiam in antiquis & melioris nota? codicibus male fcnbi per a nemo lion 

 JL. JL videt. Alii edera fcribunt, &C ab e^ewio diftam volunt. Etemm arborura importuna 

 amafia & velut aflentatrix, cortice rimofo impacta macerias vetuftiores demolitur, &. radicatis pro- 

 pagatiombus arbores amplexa enecat & exedit, prsfertim illa fpecies qua: major & arborea dicitur. 

 Et mihi fane ( inquit Vbflius ) ha?c pofterior placet ewfte^oj/*. Neque obftatquod in antiquis codi- 

 cibus per H fcribatur. Nam additurea, quemadmodum Pontanusquoque fenfit, ut in accufativo 

 utroque dativo atque ablativo plurali a verbo ederam, ederas & ederis diftinguatur. 



K»W Graecis di&um putant a Ciflo, quem pufionem Liberi patris fuiffe Graci fabulantur, & in 

 nominis fiii fruticem converfum, dum adminifter cum eo Deo faliens allifus terra: periit. At pro- 

 babilior etymologia efl owrf jw«V> i. e. verme feu curculione, qui in frumento, hordeo 8c tritico maxime 

 nafcitur, cui natura eft femina illa cufpide potius, quam ore exiguis foraminibus terebrare, unde 

 xiorteit Pumex ob fiftulofas ac porofas cavitates dicitur. Eodem modo planta hsec xicw»- vocatur 

 a porofa textura, &c innumeris fpiraculis pervia, qua vinum tranfmittit. 



Planta haec e nonnullis non inepta Parafitica appellatur, qudd aliena quadra vivat, & partem 

 faltem alimenti ab arboribus quas ample&itur exfugat. Partem mquam alimenti : non enim ( ut 

 vult Theophraftus) apud nos nafcens ulla hedera fpecies fiinferius fuccidatur durat, nec emoritur, 

 quin contrarium experientia conftat, & noftra & aliorum. Miramur autem tot Hederx fpecies 

 in Gra?cia inveniri quot recenfet Theophraftus, aut ubi eas viderit, cum in omnibus quas nos lu- 

 ftravimus regionibus unica tantum ha&cnus obfervata fuerit. Nam Hederam helicen di6tam, pro- 

 volutam Sc fterilem, a majore arborea & fertilinon aliter differre cum Trago, Ca:faIpino & J. Bau- 

 hino putamus, quam vel ratione statis, vel ioci ubi crefcunt : hinc enim folum fieri quod aut forma 

 difFerant aut fruclu. 



A. Hedera communh major & minor J. B. arborea C. B. item major fierilis ejufdem. Arborex 

 fvve fcandens & corymbofa communis Park. item Heder-a helix ejufdem Si Ger. Cittttfttftg, 



0? fcerrteo %Mp; alfa fiarrcn, a? crecgittg %ty+ 



Sarmentis tenuibus longo & errabundo reptatu proximis arboribus aut parietibus innixa alta petit, 

 iis qux femel apprehendit pro ridicis ufa, barbetio fibrarum propagatas radices in alieno fblo agens, 

 cortice magna parte rugofb, cinereo, in novellis ramis viridi, materie alba firma. Folia nullo or- 

 dine pediculis femipalmaribus &, palmaribus appenfa, magna, nervofa, rigida, fuperne ex atro vi- 

 rentia & fpendentia, inferne ad luteum tantillum ex virore declinantia, finuofa, triquetra, alias ro- 

 tunda, in mucronem exacuuntur, fapore ficcante & acri. Flores in farmentorum extremitatibns, 

 lex herbaceis foliis radiatis conftant, totidemque luteis apcibus in orbem circumadi multi umbells 

 inftar. Corymbi fuccedunt per maturitatem nigri : acini finguli femuncia longioribus pediculis in- 

 fident, baccis Juniperinis squales, fetliles & quafi utrinque comprefli, circulo umbilicatb, cui abefl 

 ille reliqui acini nitor, infcripti, velut opercula impofita urceolo, cujus centrum defignat prominu- 

 Ius niger ftylus : intus diftinftis fepimento membraneo, nonnihilque pulpofb. Locuiis continentur 

 femina } unum, duo, tria, quatuor, quinque, oblonga, gibba, turgidula, curculioni convoluto firailia^ 

 cuticula tenui conteda, intus puipofa, confTacta: Oryzx cum gluma fiia, aut pulticuls e pane fyn- 

 cOmifto non abfimilia. 



ObfervanteCsefalpino, cum ad eam artatem acceflerit Hedera, ut fru<aum ferre pofHt totam mu- 

 tat faciem naturamque, nam per fe erigitur, & quidem m tantum aliquando, ut nullum relin- 

 quatur conjundionis veftigium cum repente hedera. Quamdm enim aftlxa eft folia fert in angulos 

 definentia, ad fummura quinos, quorum duo utrinque prominent, unus m fummo folio : quo au- 

 tem magis adolefcit, folia & pauciores edunt angulos obtufior<5fque & ipfa majora fiunt & virenti- 

 ora, &c unicolora, cum ab initio eadem pufilla fint, nigra & maculis albis [ fecundum venas] di- 

 ftinda; aliquando inferne fubrubentia, cum autem erigitur folia rotundantur, obliteratis ex toto 

 utrincj, angulis omnibus, fblo eo qui in fummo eft relicto. . 



Hedera paffim nafcitur ad arbores, in fylvis, campis &'hortis, & ad aedificiorum muros. Sylva- 

 rum opaca, arida & faxofa perreptat, ut recl:e J. Bauhinus. ■ 



Hedera Dionyfias Dalechamfii J. B. poetica C. B. 

 Lugd. v 



Ex congeneribus nigris folium habet minus atrum, minime angulofum, craflum, carnofum, ve- 

 nofiim, in acumen faftigiatum, nec admodum denfum, In corymbis acinos luteos, aureo nitoreful- 

 gentes, ex congeneribus afpe<5tu maxime pulchros. Haec radicofis brachiis reliquarum modo vicinas 

 arbores enecat, fiicco eorum cxhaufto. Raro m Gallia proyenit: nec rarius puto m alus regioni- 

 bus; eft emm, ut mihi videtur, varietas quardam hederae, ^accarum colore avulgan differens, quem- 

 admodum &; Agrifolium baccis luteis ab Agnfolio communi : quod rarius etiam occurrit. 



Omms hedera, autore Diofcoride acris eft, aftringit, nervOs kdit. Internus hedera: foliorum Vires. 

 ufiis (quia capiti nervofoque generi adverfatur) rarus eft. ExternuS creber in ichonbus exfic- 

 candis & (anandis : m fonticulis ab inflammatione mtandis [ lmponitur quotidie folium ] apertis con- 

 fervandis, humoribufyue illuc fluentibm eliciendis -vi fua attrachna ; m ozasnis curaiidis ; in aunura 



M m m m m ra purulen- 



