Lib. XXVII. T>e Arboribm Trumfem. , 5 ^ x 



I. Olea fativa J. B. C. B. Ger. Park. €&C ®\i\SC4ZCC. 

 J.B. 

 Mediocris magnitudinis arbor eft, quandoque procera & pr_egrandis ( ut re&e Stapelius) ramis 

 inlatum amplumq, diffufis [ J. Bauhinus haud valde patulam efleait] trunco magna ex patte no- 

 dofb, materie a.qualiter fpifla, fatis fblida, alicubi & crifpa & in.orta, guftu amaricantej colore inter 

 flavum & fpadiceum fere medio, nonnunquam etiam maculis utriufq, colons invicem convolutis con- 

 fperfa, prafertim cum ad juftam .etatis confiftentiam pervenerit, tefte Cordo. Cortex tam trunco 

 quam ramis obducitur coloris cinerei, laeyis, glaber. [ Cordo in his flavus ] Folia oblonga & angufta, 



C-_ 1 * ."_- » « .<- A-/-1.-A /> m !|<A irillrH #-\1#-1 IrtrilllflC rt (■"« *"*-_ .-_ *-_ 1 ■(-/__ t 4- 4 r \TCL4-t+e f _•-*<- r>.->n. -_•.-._-. _.-___-> _•»_»!- —_ ».».__* !! /? • V _ __ _1 ' 



men pilis obfita, tam brevibus pediculis h_erentia, ut furculis quafi inferta videantur [ ex adverfb ut- 

 plurimum bina. Stapel. ) ex quorum alis proferuntur pediculi, quibus flores racematim coha^rentes" 

 fuftinentur, alj?icantes, Sambucinis fimiles, e quatuor foholis fru&us rudimentum comple&entibus 

 contexti, ex herbido eandicantes, qui non omnes ad frugem perveniunt m Europa : in lis vero Io> 

 cis quibus propria eft hsec arbor perveniunt ideoque congeftae ejus bacca. confertas uvas .emulantur. 

 Flofculis fuccedunt fruttus figurae ovalis, aut glandium fere, magmtudine varia. Nam in Hifpania 

 nafcentes, quos Olivas Hiftanicas vocant, mediocre Prunum a.quant ; Italicae pleraeque & Narbo- 

 nenfes vix mediocrem glandem fiiperant, quamvis ea fint habitiores rotundiorefque, primum virides, 

 poftea flavicantes, per maturitatem purpurafcentes, tandem & nigricantes, qusdam enam ex pur- 

 pureo punicantes, fed rarius : Sunt & qua. in Hifpania alba. fiunt ( ut annotat Clufius) fapore valde 

 acri & amaro, & nefcio quid acerbitatis & naufeofi admixtum habente, etiam in maturis & moili- 

 bus, carne primum dura, maturitate molli ac pingui, ofliculum lignofum, oblongum, utrinq, acu- 

 minatum, & in hoc proportionatum nucleum unicum habente. Qui vero in lis continetur fuccus 

 pinguis oleum fit dulce, aquofus,,qui amarus, amurca. Foliorum quoq, fapor amarus eft, non fine 

 acrimonia tamen. Radicibus ximtuv (inquit Cordus) partim re&is, partim obliquis, in fummo caefpite 

 obhasrentibus, materia trunci modo folida. 



Lufi.anica.Olea. ( inquit Clufius ) minores Olivas proferunt [ ita quoq, Lucenfes quarum Qliva. Dffirenti*. 

 apud nos laudatiflima., aliaeque Italica. ] fed multum olei, ejiifque praeftantillimi prarbentes. Sic 

 etiam nonnulla. quac in Gallia Narbonenfi & Ba.tica nafcuntur olea: minorem frudum ferunt,ex quo , 

 plus olei exprimitur, alteri quod de majonbus Olivis elicitur longe pr_eferendum. 



Decerpuntur menfe Novembri, Decembri, Januano & Februano in Granatenfi regno : namque Tempus. 

 antea non maturefcunt. Sternuntur deinde in pavimentis donec rugofa. fiant : deinde mola. fuppo- 

 nuntur, & torculari exprimuntur, affufa fervente aqua ; ita enim oleum reddunt. Nonnulli ohvas 

 perticis decutiunt, quod alii improbant, qui potius admotis fcalis manu legunt, ne fpquentis anni 

 fpem decuffis germinibus pr_eripiant. Vehementer enim laborant Oleze percufTa. & detrimentum 

 capiunt. Olivantibus Iex antiquiffima fuit, Oleam ne ftringito neve verberato. Flin. 



Immaturas plerumq, condiunt per Hifpaniam & Galliam Narbonenfem : interdura etiam maturas 

 & nigras : condimenti loco apud nos cum carnibus affatis pra.fertim vervecinis, efitantur, in aceta- 

 riis etiam ufurpantur. Itali menfis fecundis inferunt, & cum pane edunt. Excitant appetitum, 

 moventalvum, humentem ventriculum exficcant & confortant. 



Olea Minervae dicata facraque erat, vel quod Minervae munus eflet, vel ut Martianus Capelbj 

 qubd artes & difciplina., quarum illa Dea eft, Oleo ac lucernarum lucubratiombus perdifcantur. 



Olea quoq, venia. pacifque mdex erat, proinde veniam pacemq, fupplicantes Ole^ ramulos ma- 

 nibus geftare foliti erant. 



Olearum differenti^ defumptae funt vel a forma, vel a colore, vel a fucco, vel a magnitudine, 

 vel a loci vanetate, vel ab inventoribus, quas omnes perfequi infiniti laboris eflet. Veteres varia 

 tradidere genera, quorumnomina fpeciebus hodie cognitis accommodare perdifKcilqeflet: quocirca 

 nos iis non immorabimur. Colymbades * Plinius diftindvtum genus feciffe videtur : aliqui olivas * Lib.i$.c. 3. 

 conditas oleo fuo puras innatantes efle volunt, & Halmades, i. e. muria conditas ab iis diftinguunt. 

 Alii Halmades & Colymbades confundunt. 



Olearum autem tot differentia; non obfervantur quot Pomorum, Pirorum, Prunorum, vel quia 

 arbor natura fua minus apta eft ex femine nata variare ; vel quia agncolarum non interfuit in iis 

 ferendis, colendis & quoquo modo lmmutandis adeo mduftrios & diligentes fe oraebere. His adde ar- 

 borem ipfam, cum fngidioris cceli minus patiens fit, Gallicis, Germanicis, Anghcis Hortulanis, 

 qui in variis fmdtuum fpeciebus producendis & procurandis maxime curiofi & occupati funt, fe co- 

 lendam non permittere. 



Celebriores olivarum differentiae a C. Bauhino & Joanne fratre recenfita. funt, 



1. Olivs maxima. Hifpanic^e, prunis mediocribus .equales, 8cfigura fimiles, qu_e etfi fucculente 

 funt 8c carne multa, amaritudinem tamen infignem habent, unde & olei minus reddunt, amurcae 

 plus, ideoque nonnullis minus probantur, minoreque lis fapore pra:feruntur. 



2. Oliva. minores, Genuenfes, Lucenfes, Provinciales, esedem Lufitanica:, Narbonenfes Sc Ba_- 

 ticae Clufio. Hx dulciores funt & plus olei fundunt. 



3. Obionga., atrovirentes, ad lacum Comenfem natae, quarum uterq, Bauhinus meminit, quibus 

 conditis nihil fapidius 8c.fuavius, quamvis 8c macrx funt, & propemodum refpedtu maximarum Hi- 

 fpamcarum exfucc_e videantur, addit C Bauhinus carnem duram efle& ofli firmiter ha_rere. 



4. Oiiv_e alb.£, quarum 8c Plimus meminit. 



In Hetruna habentur Matth. 8c Caf. 

 1. Minores &c rbtundiores, plunmum olei habentes, quae Oli vella vocantur Caef. quas praegrandcs 

 arbores Juglandium mftar ferre fcnbit Matthiolus. 



P p p p p p a. Majufculx 



