I 54-^ HlSTORIA PlANTARUM. 



a. Majufculae & oblonga:, oleum parcius fed dulciffimum reddentes, quae nomine a radiis defiim- 

 pto Raggiarise dicuntur Cafi Has Oleae minores proferunt, iifq, in cibo utuntur. 



2. Majores & pulpofiores ad condituras tantum quaefita?, quas Regias Casfalp. vocat. Non videntur 

 difrerre ab Hifpanicis maximis : nam Matthiolus eas multo plus amurcae quam olei fundere fcribit. 



4. Suntquaedam quarum caroab ofle recedit cum franguntur,virides quae condita: gratiffima: fiunt, 

 quas Colymbades Ca:falpinus cenfiiit. 



Varietates Olivarum in Gallia^arbonenfi cultas recenfet D. Magnol in Botan. Mmfpel. 



1. Oliva major oblonga, angulofa, amygdali forma, vulgo ameUau, ad condituram maxime ex- 

 petitur, fiiaviffima enim eft, & rofe habet odorem. 



2. Oliva media oblonga angulofa, vulgo oulivieire, vulgariffima ifta eft. 



3. Oliva media oblonga, fru&u corni figura, vulgd corniau, in multis etiam olivetis vifitur, fru- 

 &um habet oblongum magnitudinis fere & figurae corni fru&us. 



4. Oliva minor oblonga ; vulgo pichouline, in variis etiam locis ifta reperitur : in cibis multum 

 expetitur. 



f . Oliva major fiibrotunda, vulgo ampoulau t inter olivarum fpecies ifta maxima eft, & ad condi- 

 turam praxipue fervatur. 



6. Oliva media rotunda viridior, vulgo verdaUe, ifta fimiliter ad condituram colligitur ; cujus fpe- 

 cies reperitnr, qua: albidior eft, & vulgo blancau dicitur. 



7. Oliva media rotunda praecox ; vulgo mourau, cit6 maturefcit, & ab arbore cadit. 



8. Oliva minor rotunda racemofa, vulgo bouteiUau, in racemulos veluti congefta eft, unde no- 

 « men habuit. 



9. Oliva minor rotunda rubro-nigricans, Vulgo falierne, non omnino nigra eft, fed rubrum colo- 

 rem habet commrxtum. 



10. Oliva minor rotunda, ex rubro & nigro variegata, vulgo pigau \ aliae plurimae varus in locis 

 nafcuntur, fed ifta:, tum ad oleum, tum ad condituram meliores^cenfentur. 



Locui. olea neq, frigidum, neq, prafervidum cceli ftatum amat, ideoque trans Alpes & Cebennas mon- 



tes non invenitur nifi in hortis culta & a frigore munita. Quin & frigidiores hyemes etiam in Pro- 

 vincia & Gallia Narbonenfi eam adurunt. Cum in Gallia peregrinaremur, Anno 1665. praece- 

 dens hyems afperrimaaliquotOlearummilliainProvinciacorruperatinaeftimabili incolarum damno, 

 plerseque tamen a radice repullulabant. Modicos clivos amat, quod ventos-tepidos fiilcipiant, olea- 

 rum autem natura flatus defiderat. Nos in.valle ampliffima Fuliginenfi in Italia, inque Ternienfis 

 extrema parte, in afcenfu collium convalles didtas terminantium ampliffima omnium quae inltalia 

 vidimus Oliveta obfervavimus prxgrandibus arboribus denfa, ubi Februarii initio rufticos Olivis de- 

 cutiendis & colligendis occupatiffimos obfervavimus. Lucos quinetiam Olearum denfiflimos Gal- 

 lo-provinciae & Narbonae Hilpaniarque alunt. 



Solum Oleis commodiffimum nonnulli effe aiunt cui glarea fubeft, aut fabulum pingue : fed & 

 denfiorterra, fi uvida fit & kta, fatis convenit. Humidior fane flondiores & pinguiores olivas pro- 

 ducit. ' 



Hanc arborem multi exiftimant, ultra milliarium fexagefimum (quadragefimum Plin. ) amari 

 aut non vivere, aut non efle feracem ; quod tamen expenentiae repugnat. 



Quercum & Oleam tam pertinaci odio diffidere aiunt, ut altera in alterius fcrobe depacTa: mori- 

 antur. Pli». Nobis non videntur verifimilia quae feruntur de hujuffnodi antipathiis. 

 Timpm. Junio menfe magna ex pirte omnes Olea; florent, mquit J.Bauhjnus, fed in Germania & locis 



Septentrionalibus tardius, ubi quamvis diligentiffime colantur nihil pra?ter florem producunt. De 

 tempore & modo colligendi fupenus obiter diximus. Optima a^tas ad decerpendum inter copiam 

 bonitatemq, incipiente bacca nigrelcere ; tunc autem Drupa feu Druppae vocantur. 



Olivas etiam decerptas fed praecipue excuflas aqua calida lavare convenit, inquit Autor TiomvDwv 

 ConttantinoCsfari attnbutorum. x ,..„... 



Olea lente admodum crefcit, Theophrafto & Virgilio autonbus, fed quam diutiffime vivit. PIi- 

 nius firmifltmas ad vivendum oleas dixit, ut quas durare annis 100. inter autores conveniat. De 

 fatu & cultura Olearum confulantur Rei rufticce fcriptores, fed praxipue Columella, qui copiose de 

 his agit: cujus de putandi tempore confilium an prseceptum praetenre nequeo._ Quinenam (inr 

 quit) plunbus anms mterpofitis olivetum putandum eft. Nam veteris proverbii meminifle conve- 

 nk, eumqui aratolivetum rogare fru<5tum, qui ftercorat exorare, qui caedit cogere. Quod tamen 

 fatis erit oclavo anno fecifle, ne fruttuani rami fiibinde amputentur. Cui potiiis obtemperandum 

 exiftimamus, quam aliis qui fingulis annis putare praecipiunt ; cum & Malos obfervavcrimus a pu- 

 tatione aliquandiu laborantes male affeaas &c mfcecundas fuiffe. Strpkem Oleae etiam andum & le- 

 vem terra; implantatum & germinare & radices agere Fortumi Liceti experimentum eft, quo con- 

 firmatur illud Virgilii Truditur e ficco radix oleagina ligno. v. Lib. I. cap. 18. p.2f. 



Ex eadem Oliva difterunt fiicci : Primum omnium e cruda atq, nondum mchoatae matuntatis, 

 Omphacinum vocatur. Hoc praftantiffimum ; Quin & ex eo prima unda prdi laudatiffima, acde- 

 inde per diminutiones. Quanto maturior bacca tanto pinguior fuccus, minufque gratus. Optima 

 autem attas ut jam diximus ad decerpendum inter copiam bonitatemq, incipiente mgrefcere bacca, 

 Amurca: color eft qui Olivamcogit nigrefcere, ideoque incipiente nigritia minlmum amurca?, an- 

 te eum nihil. Plin. 



Olivam colleaam in tabulatis fervandi nec prius quam fudet premendi, morem unprobant Cato, 



Plinius aliique, ciim omni mora oleum decrefcat amurca augeatur, Addit oleum non tantum minui 



fed & determs fieri. Oleum quidem inde deterius fieri non denegaverim, quod Olea in acervo concale- 



fcant pravia quadam ad putredmem alteratione, & amurca fiorte fi in bacca rtmanfent olei fiapmtm cor- 



rumpat : at <vero mora m tabulato oleum minui, amurcam augeri neutiquam ccncejjerim, ciim amurca aquetts 



fit humor & calore facile evaporet ; Oleum autem cum fit fuccm pinguis & tenax, non %ttm\ Jed mag- 



nam calorts vim exkit ut elevetttr & afcendat, aut difjipetur. „ 



* J J * r Quapropter 



