i54 8 



ISTORIA PlANTARUM. 



ti.i 



K 



C A P. XIV. 



* P.4. T. 19. I. Pmnifera frubtu racemofo parvo, nucleo^faponario. Poerinfii * H.M. Arbor faponaria. Noftratibm 



p. 43. €fje J>oap'tree, 



H.M. • ' - # 



Rbor eft procera, caudice admodum craffo, multffque ramis in orbem diffufis donato; qui 

 cortice atro-purpureo, intus viridi obdu&i, ac medulla intus fungosa & albicante referti 

 funt. Lignum flavefcens, pradurum, cortice phcemceoj intus rufo cin&um, inodorurrij in- 

 fipidum. Radix flavefcenSj albicante cortice te&a, necnon fibns fuis longe lateque per terram dif- 

 fufa ; fapor fubdulcis. Folia bina & bina fibi invicem oppofita tenerioribus furculis proveniunt, ob- 

 longo-rotundaj acuminata, denfa, feptem uncias longa, tres quatuorve lata, atroviridiaj fuperne 

 fplendgntia, inferne nequaquam : odor fuavisj fapor f ubdulcis. Flofculi in racemum oblongum di- 

 geftij extremis ramulis conveniuntj ftellatij Sambuci floribus forma haud abfimiles, quinq, tenuibus, 

 oblongo-teretibusj e rufo viridibuSj nitentibus, intus candidis & lanuginofis foliolis conftantesj fta- 

 mmults aliquot albicantibus, aureis apkibm dotatis, mediam flofculi cavitatem 8c umbilicum occu- 

 pantibus; inter qux ftylm prodit flavefcenSj exiguusj ipfius fructus rudimentum. At verb exigua? 

 horum gemmulx vix quatuor menfium fpatio in flofculos fefe expandunt, funtque rotunds ac viri- 

 desj necnon calyci viridi in quinque fubrotunda foliola divifb inhaerent : odor nullus,fapor fubaftrin- 

 gens. Fruilus pariter racematim frequentes fuccrefcunt oblongo-rotundij duo plerunq, trefve ar&iC 

 fime fimul jun&i, virides primum ac lanuginofij maturiores verb fubflavefcentes & rufij at ficcati 

 durij rugofi & fufci. Teneriores autem hujufmodi fru&us carne intus albicante, mollij ac vifcosa 

 refertij quse tandem mutatur in nucem rotundam & fufqam, Nucleum intus continentem exiguum, 

 candidum, durum, acrenij inodorum. 

 Loctu. Crefcit variis in fylvisMalabar; perpetub viret, quotannis maturos exhibet fru&us, atque a de- 



cimo fationis anno ad centefimum non Yaro frugifera eft. 

 Vfm &' Ex arboris hujus ligno cithara & pe&ines fiunt. Fru<ftus pannis lavandis $c abftergendis infer- 



Vires. vitj faponis vice ; & aqua ejus lixivialis ad vafa argentea decoquenda & depuranda. Ejufdem aqtsue 



fpuma temporibus illita cephalalgiam, necnon febrem tollere dicitur. 



Fru&uum in aqua communi infufio aut decocHo fpumefcens, fi exhibeatur, colicos cruciatus mi- 

 tigatj necnon variis modis ad alios affe£t.us intrinfecus Sc extrinfecus ufurpatur. 



E foliis in aqua communi deco&is balneum fit antarthriticum. Ex iis pariter & recenti Zinzi- 

 bere ac Cumini femine in aqua communi deco&io fit ventris tormina fedans, flatiifque difcutiens. 

 Radix cum Oryzse infufb tnta & exhibita paralyfi, necnon faevis articulorum dolonbus medetur. 



Arbor faponaria Americana. 



%. Quity Brafilknfibm Pifb Marcgr. Nucula faponaria non edules C.B. Saponaria fpharulte 

 arboris filicifolia; J. R Fr. exoticm 16. cap. 16. lib. %. Exot. Cluf.< 

 Marcgrav. 

 Pumila eft arbor, cortice cinereo ut Fraxinusj ligno molli &fragili, ramis contortis inftar Rufbi. 

 Folia laete* viridia, oblongaj non ferrata, fplendentiaj quatuor, quinq, aut fex digitos longa, oppofita, 

 vel fblitarie pofita, nam inordinate ponuntur. Floribm eft exiguis. In fingularibus ramulis multos 

 fert fruclas ; quilibet proprio pediculo infidet, duplicem rotundam eminentiam habens inftar na- 

 tium aut mammarum, magnitudine globuli lufbrii aut majore, rotundus, flavus, inftar cerae fplen- 

 dens & tranfplendens, ita ut globulus niger qui intus latet videri poflit, qui frudu commoto ftrepi- 

 tum edit, nam ampla eft cavitas : caro circumjeda haud crafla, cuticula teda, lenta & glutinofa, fa- 

 ponis vicem explens, eodem enim modo fpumam excitat : amariffimi faporis, nec ab ulla ave gu- 

 ftatur; ideb & creber ejus ufus veftimentis nocet. Globulus in frucl:u contentus niger, duriffimus, 

 rotundus, magnitudine Cerafi, ac in eo nucleus albus, pellicula rufa inftar Avellans te&uSj flguram 

 capitis Pfittaci cum fuo roftro habens, fponte divifibilis. 

 Vfuf. Ex his perforatis fphsrulae fiunt precatonje, Ebeno pf sftantiores &' leviores. 



Tempw. Frudus menfe Oftobri maturefcit. 



Nux purgatrix fimilis fphterula faponaria fufca ]. B. Fr. 16. cap. 16. lib. 1. Cluf. exot. 



Cluf. 

 Non valde diffimilis erat officulo fuperioris frudtusj qui Nucis purgatricis appellatione mittebatur 

 ( inquit Clufius) Etenim orbicularem, ut ille habebat formam & eandem magnitudinem ; hujus ta- 

 men color non adeo niger, fed fufcus potius, in quo apparebant fubflavefcentes qua^dam venx. Alio 

 autem fruftu comprehenfum fuifle, & nucleum duntaxat alicu]us fru6i:us efle apparebat: nam fe&us 

 verficolore fiibftantia conftare deprehendebatui-j magms maculis albis fufcs fubftantia; 6c fatis molli 

 ( ut quaj cultello fine difEcultate incidi poflet ) permixtis. 



Cap. 



